Supply Chain Network Design - Michael Watson

Supply Chain Network Design: Applying Optimization and Analytics to the Global Supply Chain là một trong số ít đầu sách tiếng Anh viết riêng về chủ đề thiết kế mạng lưới chuỗi cung ứng (network design) - lĩnh vực quyết định trực tiếp đến việc doanh nghiệp nên đặt bao nhiêu nhà kho, ở đâu, quy mô ra sao, và nên sản xuất/lưu trữ sản phẩm nào tại vị trí nào để tối ưu chi phí vận hành trên phạm vi toàn cầu.

Ai đứng sau cuốn sách này

Tác giả chính, Michael Watson, từng là lãnh đạo toàn cầu của nhóm sản phẩm chuỗi cung ứng IBM ILOG (bao gồm phần mềm tối ưu mạng lưới LogicNet Plus XE) và hiện là giảng viên thỉnh giảng tại McCormick School of Engineering, Đại học Northwestern. Ba đồng tác giả còn lại - Sara Lewis, Peter Cacioppi và Jay Jayaraman - đều là chuyên gia phân tích và tư vấn tại IBM, trực tiếp triển khai các dự án network design cho khách hàng doanh nghiệp lớn. Sách được xuất bản bởi FT Press, một imprint chuyên về sách quản trị và vận hành thuộc Pearson - có thể xem chương mẫu chính thức tại trang tải mẫu của Pearson.

Sự kết hợp giữa background học thuật (Tiến sĩ Kỹ thuật Công nghiệp và Khoa học Quản lý tại Northwestern) và kinh nghiệm triển khai thực tế hàng trăm dự án network design cho khách hàng IBM là điểm khiến cuốn sách này khác biệt so với phần lớn tài liệu học thuật thuần lý thuyết cùng chủ đề. Theo hồ sơ chuyên gia trên Supply Chain Digest, Michael Watson thường xuyên viết bài phân tích ứng dụng thực tế của các mô hình tối ưu hoá, thay vì chỉ trình bày công thức toán học.

Nội dung chính - network design là gì và vì sao quan trọng

Theo mô tả chính thức của nhà xuất bản, cuốn sách hướng dẫn người đọc cách sử dụng thiết kế mạng lưới chuỗi cung ứng chiến lược để đạt được mức tiết kiệm đáng kể trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Cụ thể, sách giải quyết ba nhóm câu hỏi lớn mà hầu như doanh nghiệp sản xuất/phân phối nào cũng phải đối mặt:

• Nên đặt bao nhiêu nhà kho, nhà máy, dây chuyền sản xuất, và đặt ở đâu, quy mô bao nhiêu là tối ưu?
• Nên sản xuất nội bộ sản phẩm nào, thuê ngoài (outsource) sản phẩm nào, và nên chọn nhà cung cấp nào cho từng nhóm sản phẩm?
• Làm sao cân bằng giữa chi phí vận hành và mức độ phục vụ khách hàng (service level) khi tối ưu hoá dòng chảy hàng hoá xuyên suốt một mạng lưới có thể trải rộng khắp toàn cầu?

Điểm mạnh lớn nhất của cách tiếp cận trong sách là các tác giả không dừng lại ở việc trình bày mô hình tối ưu hoá (optimization) như một bài toán toán học đơn thuần, mà lồng ghép vào đó cách tích hợp phân tích dữ liệu (analytics) xuyên suốt quá trình ra quyết định quản trị chuỗi cung ứng, và nhấn mạnh việc tái tối ưu hoá định kỳ (re-optimizing regularly) để duy trì hiệu quả tiết kiệm khi điều kiện thị trường thay đổi - một quan điểm rất phù hợp với bối cảnh chuỗi cung ứng hiện nay khi chi phí logistics, thuế quan và nguồn cung biến động liên tục.

Cấu trúc và cách tiếp cận

Sách dài khoảng 301 trang (theo dữ liệu công khai trên Goodreads), được tổ chức theo hướng vừa có nền tảng lý thuyết tối ưu hoá, vừa có case study thực tế minh hoạ cho từng nhóm quyết định. Cách trình bày này giúp sách phù hợp với hai nhóm độc giả tương đối khác nhau: nhà quản trị chuỗi cung ứng cần hiểu bức tranh tổng thể để ra quyết định chiến lược, và chuyên viên phân tích/kỹ sư cần đi sâu vào phương pháp luận để trực tiếp xây dựng mô hình.

Đây cũng là điểm cần lưu ý với độc giả Việt Nam: phần trình bày mô hình toán học và thuật ngữ tối ưu hoá (linear programming, mixed-integer programming, heuristic…) đòi hỏi người đọc có nền tảng nhất định về vận trù học (operations research) hoặc đã quen thuộc với các khái niệm phân tích định lượng trong logistics. Với người mới bắt đầu tìm hiểu chuỗi cung ứng, nên đọc qua các tài liệu nền tảng về quản trị chuỗi cung ứng trước khi tiếp cận sách này để không bị “ngợp” bởi phần công cụ định lượng.

Phù hợp với ai

Cuốn sách phù hợp nhất với ba nhóm độc giả: (1) giám đốc chuỗi cung ứng, giám đốc vận hành đang cân nhắc mở rộng hoặc tái cấu trúc mạng lưới nhà kho/nhà máy; (2) chuyên viên phân tích chuỗi cung ứng (supply chain analyst) muốn nắm phương pháp luận network design để tự xây dựng hoặc đánh giá các mô hình tối ưu hoá; và (3) sinh viên, nghiên cứu sinh các chương trình sau đại học về quản trị chuỗi cung ứng và logistics, đúng như khuyến nghị của chính nhà xuất bản dành cho “sinh viên, giảng viên và nhà nghiên cứu trong các khoá học quản trị chuỗi cung ứng và logistics nâng cao”.

Ngược lại, nếu bạn đang tìm một cuốn sách nhập môn về logistics và chuỗi cung ứng nói chung, đây không phải lựa chọn phù hợp để bắt đầu - nên tham khảo các đầu sách nền tảng khác trong danh mục Quản trị chuỗi cung ứng của LogisticsBook trước, đặc biệt các sách có tính hệ thống hoá toàn diện hơn về SCM, rồi quay lại cuốn này khi đã cần đi sâu vào bài toán tối ưu hoá mạng lưới cụ thể.

Giá trị thực tiễn cho doanh nghiệp Việt Nam

Dù được viết dựa trên bối cảnh doanh nghiệp Mỹ và châu Âu, các nguyên lý trong sách hoàn toàn áp dụng được cho doanh nghiệp sản xuất, phân phối tại Việt Nam đang mở rộng quy mô kho vận hoặc cân nhắc đặt thêm nhà máy/trung tâm phân phối vùng. Đặc biệt, phần thảo luận về đánh đổi giữa chi phí và mức phục vụ khách hàng có liên hệ trực tiếp với các quyết định thực tế như: nên gom trung tâm phân phối về một điểm để giảm chi phí tồn kho, hay phân tán nhiều điểm để rút ngắn thời gian giao hàng - một bài toán mà nhiều doanh nghiệp logistics và bán lẻ trong nước đang phải giải khi mở rộng mạng lưới giao hàng nhanh. Độc giả quan tâm đến khía cạnh vận hành tồn kho cụ thể hơn có thể tham khảo thêm bài viết Quản lý tồn kho là gì? Mô hình EOQ, tồn kho an toàn trên LogisticsBook để hiểu cách các quyết định tồn kho cấp vận hành kết nối với bài toán thiết kế mạng lưới cấp chiến lược trong sách.

Kết luận

Supply Chain Network Design không phải là cuốn sách dành cho số đông, nhưng lại là tài liệu tham khảo gần như bắt buộc với bất kỳ ai làm việc nghiêm túc trong mảng phân tích và tối ưu hoá mạng lưới chuỗi cung ứng. Với nền tảng tác giả vừa có chuyên môn học thuật sâu, vừa có kinh nghiệm triển khai thực chiến hàng trăm dự án cho khách hàng doanh nghiệp lớn thông qua IBM, cuốn sách mang lại độ tin cậy cao hơn hẳn so với nhiều tài liệu network design chỉ thuần lý thuyết. Sách hiện chưa có bản dịch tiếng Việt chính thức - độc giả trong nước có thể tìm đọc bản gốc tiếng Anh qua các nền tảng sách quốc tế.