Purchasing and Supply Chain Management - Robert M. Monczka, Robert B. Handfield & Larry C. Giunipero

Purchasing and Supply Chain Management là giáo trình mua hàng và chuỗi cung ứng do bốn tác giả người Mỹ đồng biên soạn: Robert M. Monczka & Larry C. Giunipero, cùng với Robert B. Handfield và James L. Patterson. Sách lần đầu xuất bản năm 1997, tính tới nay đã qua nhiều lần tái bản (ấn bản gần nhất là ấn bản thứ 7, phát hành bởi Cengage Learning), và trở thành một trong những đầu sách được dùng phổ biến nhất trong đào tạo mua hàng chiến lược tại các trường kinh doanh Mỹ.

Bối cảnh ra đời và đội ngũ tác giả

Ấn bản được cộng đồng Goodreads đánh giá phổ biến nhất (ấn bản thứ 4, năm 2008) dày 810 trang, đạt 3.91/5 sao trên 91 lượt đánh giá - một con số đáng chú ý đối với thể loại giáo trình học thuật vốn ít khi thu hút lượng đánh giá lớn từ độc giả phổ thông. Điều này phần nào phản ánh phạm vi sử dụng rộng của sách trong giảng dạy, khi nhiều thế hệ sinh viên ngành mua hàng và chuỗi cung ứng tại Mỹ từng học qua giáo trình này.

Theo hồ sơ giảng viên tại Broad College of Business, Đại học Michigan State, Robert M. Monczka là Giáo sư Danh dự ngành Quản trị chuỗi cung ứng, từng là Giám đốc nghiên cứu tại CAPS Research - tổ chức chuyên khảo sát benchmark hiệu suất mua hàng của hàng trăm doanh nghiệp lớn tại Mỹ. Đồng tác giả Larry C. Giunipero, theo trang giới thiệu của Herbert Wertheim College of Business, Đại học Florida State, là Wells Fargo Professor of Business Administration, tác giả của hơn 55 bài báo học thuật về mua hàng chiến lược. Cả hai người, cùng đồng tác giả Robert B. Handfield (Giáo sư Danh dự Đại học North Carolina State, đã có bài chân dung riêng trên LogisticsBook.vn), đều là những tên tuổi có ảnh hưởng lớn trong giới nghiên cứu supply management, và trang giới thiệu sách trên Google Books xác nhận đây là ấn bản mới nhất (thứ 7) vẫn đang được Cengage Learning phát hành và cập nhật.

Cấu trúc nội dung - từ chiến lược tới vận hành

Sách được tổ chức theo mạch logic từ chiến lược tổng thể xuống tới công cụ vận hành cụ thể, thường thấy trong các giáo trình mua hàng chuẩn mực của Mỹ:

• Nền tảng chiến lược mua hàng: vai trò của bộ phận mua hàng trong chuỗi cung ứng doanh nghiệp, từ vị trí hỗ trợ hành chính (transactional) tới vai trò đối tác chiến lược (strategic sourcing) tham gia trực tiếp vào quyết định kinh doanh cấp cao.
• Quy trình tìm nguồn cung ứng chiến lược: phân tích chi tiêu (spend analysis), phân khúc danh mục mua hàng (category segmentation), lựa chọn và đánh giá nhà cung cấp, đàm phán hợp đồng dài hạn.
• Quản trị quan hệ nhà cung cấp: xây dựng quan hệ đối tác chiến lược (strategic supplier alliance) thay vì quan hệ giao dịch đơn thuần, quản trị hiệu suất nhà cung cấp theo thời gian.
• Công cụ và hệ thống hỗ trợ: hệ thống e-procurement, chỉ số đo lường hiệu suất mua hàng (procurement KPI), quản trị rủi ro chuỗi cung cấp toàn cầu.
• Case study thực tế: điểm mạnh xuyên suốt của sách là hàng loạt tình huống doanh nghiệp thực tế được cập nhật qua từng lần tái bản, giúp người đọc thấy được cách các khái niệm lý thuyết vận hành trong môi trường kinh doanh thật.

So với các giáo trình mua hàng khác trên LogisticsBook.vn

Đây không phải giáo trình đầu tiên về chủ đề mua hàng - chuỗi cung ứng trên LogisticsBook.vn. Trang đã có “Purchasing and Supply Chain Management” của Arjan van Weele - một giáo trình cùng tên nhưng do tác giả châu Âu (Hà Lan) biên soạn, thiên về góc nhìn mua hàng tại thị trường châu Âu. Trong khi đó, ấn bản của Monczka và cộng sự phản ánh rõ nét thực hành mua hàng tại các tập đoàn Mỹ, với dữ liệu benchmark từ CAPS Research làm nền tảng - hai cuốn sách vì vậy bổ trợ cho nhau hơn là trùng lặp, phù hợp với người đọc muốn có góc nhìn đối chiếu giữa hai truyền thống quản trị mua hàng Âu - Mỹ.

So với “Category Management in Purchasing” của Jonathan O’Brien vốn đi sâu vào một kỹ thuật cụ thể (quản trị theo danh mục hàng hoá), giáo trình của Monczka và cộng sự có phạm vi bao quát hơn, phù hợp làm tài liệu nhập môn toàn diện trước khi người đọc tìm tới các sách chuyên sâu về từng kỹ thuật riêng lẻ như category management hay tìm nguồn cung ứng toàn cầu.

Phù hợp với ai

Cuốn sách phù hợp nhất với ba nhóm độc giả: (1) sinh viên ngành quản trị kinh doanh, logistics, chuỗi cung ứng đang tìm giáo trình nhập môn toàn diện về mua hàng chiến lược; (2) nhân sự bộ phận mua hàng - procurement tại doanh nghiệp muốn hệ thống hoá lại kiến thức đã tích luỹ qua kinh nghiệm thực tế bằng một khung lý thuyết bài bản; (3) quản lý cấp trung muốn hiểu cách bộ phận mua hàng có thể đóng vai trò chiến lược thay vì chỉ xử lý giao dịch hành chính, từ đó tái định vị vai trò phòng mua hàng trong tổ chức.

Người mới bắt đầu tìm hiểu lĩnh vực này nên đọc thêm bài viết về category management là gì để nắm khái niệm nền tảng trước khi đi vào các chương chuyên sâu của giáo trình, vì đây là một trong những kỹ thuật được đề cập xuyên suốt trong nhiều chương của sách.

Hạn chế cần lưu ý

Giống như phần lớn giáo trình học thuật dày hơn 800 trang, sách không phải tài liệu đọc nhanh - đây là điểm cần cân nhắc với người chỉ tìm tài liệu tham khảo nhanh cho công việc hàng ngày thay vì học bài bản theo giáo trình. Ngoài ra, các ví dụ và case study trong sách chủ yếu lấy bối cảnh doanh nghiệp Mỹ, nên người đọc tại Việt Nam cần chủ động đối chiếu với thực tiễn thị trường nội địa khi áp dụng, đặc biệt ở các phần liên quan tới quy định pháp lý và cấu trúc chuỗi cung ứng đặc thù Mỹ.

Nhìn chung, với nền tảng benchmark dữ liệu từ CAPS Research và đội ngũ bốn tác giả đều là những học giả đầu ngành đã được kiểm chứng qua hồ sơ công khai tại các trường đại học lớn, đây là một trong những lựa chọn đáng tin cậy nhất cho ai muốn xây dựng nền tảng bài bản về mua hàng chiến lược và quản trị chuỗi cung ứng.

Cách khai thác sách hiệu quả nhất

Với một giáo trình dày và nhiều chương như thế này, cách tiếp cận hiệu quả không phải đọc tuần tự từ đầu tới cuối mà nên xác định trước mục tiêu cụ thể: người mới vào nghề nên bắt đầu từ các chương nền tảng về vai trò chiến lược của mua hàng và quy trình tìm nguồn cung ứng cơ bản, trong khi người đã có kinh nghiệm thực tế có thể đi thẳng vào các chương về quản trị rủi ro chuỗi cung cấp toàn cầu hoặc hệ thống e-procurement để đối chiếu với công cụ đang dùng tại doanh nghiệp mình. Cách đọc có chọn lọc theo nhu cầu công việc thực tế, thay vì đọc trọn vẹn theo trình tự giáo trình, thường mang lại giá trị ứng dụng nhanh hơn cho người đi làm so với sinh viên đang học theo chương trình chính khoá.