Logistical Management: The Integrated Supply Chain Process - Donald J. Bowersox & David J. Closs

Logistical Management: The Integrated Supply Chain Process là một trong những đầu sách được xem là “kinh thánh” của ngành logistics học thuật Hoa Kỳ, ra đời từ trường phái nghiên cứu logistics lâu đời nhất nước Mỹ tại Đại học Bang Michigan (Michigan State University). Sách do Donald J. Bowersox và David J. Closs đồng biên soạn, xuất bản lần đầu bởi McGraw-Hill và về sau được ghi nhận là bản cập nhật, mở rộng của cuốn Physical Distribution Management xuất bản từ năm 1961 - tài liệu học thuật được nhiều nhà nghiên cứu công nhận là một trong những nền móng đầu tiên của khoa học chuỗi cung ứng hiện đại.

Sách hiện được xếp trong danh mục Quản trị chuỗi cung ứng trên LogisticsBook, cùng nhóm với các đầu sách kinh điển quốc tế khác về SCM.

Vì sao cuốn sách này quan trọng

Trước khi “Integrated Supply Chain Process” trở thành một cụm từ quen thuộc trong giới quản trị doanh nghiệp, phần lớn các trường kinh doanh vẫn dạy logistics như một tập hợp các nghiệp vụ rời rạc: vận tải, kho bãi, quản lý tồn kho, đóng gói - mỗi mảng một chương, không có sợi dây liên kết rõ ràng. Bowersox và Closs đề xuất một cách tiếp cận khác hẳn: nhìn toàn bộ hệ thống logistics của doanh nghiệp như MỘT quy trình tích hợp duy nhất, gồm ba dòng chảy gắn kết chặt chẽ với nhau - hỗ trợ sản xuất (manufacturing support), phân phối vật lý (physical distribution) và thu mua nguyên vật liệu (procurement).

Cách đặt vấn đề này nghe có vẻ hiển nhiên với người học logistics ngày nay, nhưng vào thời điểm sách ra đời, đây là một bước ngoặt tư duy quan trọng: nó buộc các nhà quản trị phải nhìn logistics không phải như một trung tâm chi phí cần cắt giảm, mà như một hệ thống cần được thiết kế tổng thể để tối ưu dịch vụ khách hàng và chi phí toàn chuỗi cùng lúc - đúng tinh thần mà rất nhiều giáo trình quản trị chuỗi cung ứng hiện đại vẫn đang kế thừa.

Cấu trúc nội dung

Sách được tổ chức theo trình tự logic, đi từ khung khái niệm tổng quát đến từng mảng nghiệp vụ cụ thể. Phần đầu giới thiệu khái niệm logistics tích hợp và cách nó vận hành trong bối cảnh quan hệ chuỗi cung ứng giữa các doanh nghiệp. Phần tiếp theo đi sâu vào các nguồn lực logistics: hệ thống thông tin, dự báo nhu cầu, và chiến lược tồn kho - đây là phần được nhiều giảng viên đánh giá là chặt chẽ nhất của sách, vì nó trình bày rõ mối quan hệ giữa độ chính xác dự báo và mức tồn kho an toàn cần thiết, một chủ đề mà LogisticsBook cũng đã trình bày riêng trong bài Quản lý tồn kho là gì? Mô hình EOQ, tồn kho an toàn.

Phần sau của sách tập trung vào hạ tầng và vận hành vận tải: cơ sở hạ tầng vận tải, quy định pháp lý ngành vận tải Hoa Kỳ, và quản trị vận tải trong thực tiễn doanh nghiệp. Tiếp đến là các chương về quản lý kho bãi, xử lý vật liệu (material handling) và đóng gói - những nội dung vận hành cụ thể nhưng luôn được đặt lại trong khung tư duy tích hợp đã xây dựng từ đầu sách. Sách khép lại bằng phần thiết kế hệ thống logistics và quản trị hành chính logistics, hướng đến người đọc đã có nền tảng và muốn ứng dụng vào việc thiết kế mạng lưới logistics thực tế cho doanh nghiệp.

Điểm mạnh

Điểm mạnh lớn nhất của sách là tính hệ thống. Rất nhiều giáo trình logistics khác trình bày các chủ đề như những module độc lập, người đọc dễ nắm được từng phần nhưng khó thấy được bức tranh tổng thể. Bowersox và Closs làm ngược lại: mọi chương, kể cả chương về đóng gói hay xử lý vật liệu vốn nghe có vẻ rất “vận hành”, đều được nối trở lại với câu hỏi trung tâm là “điều này phục vụ gì cho tính tích hợp của toàn chuỗi”. Đây là lý do sách vẫn được nhiều chương trình MBA và cử nhân logistics tại Hoa Kỳ sử dụng làm tài liệu tham khảo nền tảng, dù đã qua nhiều thập kỷ kể từ lần xuất bản gốc.

Một điểm mạnh khác là uy tín học thuật của chính hai tác giả. Donald J. Bowersox được giới chuyên môn quốc tế gọi là “ông nội của chuỗi cung ứng” (Grandfather of Supply Chain), từng nhận Giải thưởng Cống hiến xuất sắc của CSCMP năm 1966, và sau khi ông qua đời năm 2011, hội nghị chuyên đề tiến sĩ thường niên của CSCMP được đổi tên để tưởng nhớ ông (chi tiết xem bài tưởng niệm của SupplyChainBrain). David J. Closs, đồng tác giả, giữ ghế giáo sư danh dự John H. McConnell Chair Emeritus tại Michigan State University (xem trang tiểu sử chính thức tại IBM Center for The Business of Government) và từng làm việc trực tiếp với hơn 100 tập đoàn Fortune 500 về chiến lược và hệ thống logistics trong sự nghiệp giảng dạy và tư vấn của mình - nội dung sách vì vậy không chỉ là lý thuyết suông mà được kiểm chứng qua thực tiễn tư vấn doanh nghiệp thật.

Hạn chế cần lưu ý

Vì là sách giáo khoa học thuật xuất bản lần đầu từ thập niên 1990, một số ví dụ và số liệu trong sách mang tính lịch sử, không phản ánh được các xu hướng logistics số hoá, thương mại điện tử hay chuỗi cung ứng toàn cầu hoá sâu rộng như hiện nay. Người đọc muốn cập nhật các chủ đề mới (logistics 4.0, chuỗi cung ứng xanh, tối ưu hoá bằng dữ liệu lớn) nên xem đây là tài liệu nền tảng về tư duy hệ thống, kết hợp thêm với các nguồn cập nhật hơn để có bức tranh đầy đủ. Ngoài ra, sách hiện chưa có bản dịch tiếng Việt chính thức, đòi hỏi người đọc cần vốn tiếng Anh chuyên ngành nhất định để tiếp cận trọn vẹn.

Phù hợp với ai

Cuốn sách phù hợp nhất với sinh viên logistics và quản trị chuỗi cung ứng ở trình độ nâng cao, giảng viên cần tài liệu tham khảo có chiều sâu lý thuyết, hoặc những người làm nghề đã có kinh nghiệm vận hành thực tế và muốn hệ thống hoá lại kiến thức theo một khung tư duy chặt chẽ, thay vì tiếp tục học theo kiểu “nghiệp vụ rời rạc”. Với người mới bắt đầu tìm hiểu ngành, có thể nên đọc qua các giáo trình nhập môn trước, rồi quay lại với cuốn sách này để hiểu sâu hơn phần “vì sao” đằng sau mỗi nghiệp vụ logistics.

Lời kết

Hơn ba thập kỷ sau lần xuất bản đầu tiên, Logistical Management: The Integrated Supply Chain Process vẫn giữ nguyên giá trị như một trong những tài liệu đặt nền móng tư duy hệ thống cho ngành logistics hiện đại. Đây không phải cuốn sách để đọc nhanh tìm giải pháp tức thời, mà là tài liệu để xây dựng một nền tảng tư duy vững chắc - thứ mà bất kỳ ai muốn đi xa trong ngành quản trị chuỗi cung ứng đều cần có. Cộng đồng độc giả quốc tế trên Goodreads hiện đánh giá sách ở mức 4,09/5 dựa trên 55 lượt đánh giá (xem trang sách trên Goodreads) - mức đánh giá cao, ổn định qua thời gian đối với một cuốn sách giáo khoa học thuật chuyên sâu.