Logistics and Retail Management: Emerging Issues and New Challenges in the Retail Supply Chain - John Fernie & Leigh Sparks

Logistics and Retail Management: Emerging Issues and New Challenges in the Retail Supply Chain là tuyển tập chuyên đề về chuỗi cung ứng bán lẻ do John Fernie và Leigh Sparks chủ biên, nhà xuất bản Kogan Page. Khác với các giáo trình logistics tổng quát vốn dành phần lớn dung lượng cho vận tải, kho bãi và tồn kho nói chung, cuốn sách này chọn một lát cắt hẹp hơn nhưng sâu hơn: logistics nhìn từ phía nhà bán lẻ, nơi chuỗi cung ứng quyết định trực tiếp việc kệ hàng có sản phẩm đúng lúc hay không, và chi phí phân phối ăn vào biên lợi nhuận ra sao.

Thông tin xuất bản

Theo trang sách chính thức của Kogan Page, ấn bản thứ năm phát hành ngày 3 tháng 11 năm 2018, dày 344 trang, khổ 234 x 156 mm, mã ISBN 9780749481605. Đây là cuốn sách có nhiều ấn bản kế tiếp nhau: ấn bản thứ ba từng được Goodreads ghi nhận với điểm trung bình 3,3/5 từ 10 lượt đánh giá. Con số không lớn, điều thường gặp với một tuyển tập học thuật chuyên ngành, nên điểm số nên được xem như tín hiệu tham khảo hơn là căn cứ kết luận chất lượng.

Nhà xuất bản định vị sách là tài liệu chính cho sinh viên các học phần logistics bán lẻ và quản trị chuỗi cung ứng. Ba giảng viên đại học từ Anh và Đan Mạch (Đại học Surrey, Copenhagen Business School, Đại học Loughborough) được trích đánh giá trên trang sách; điểm chung trong các nhận xét là sách cân bằng giữa góc nhìn học thuật và thực hành, phù hợp để giảng dạy và để người trong ngành đọc.

Điểm khác biệt: sách do nhiều tác giả cùng đóng góp

Đây là sách đa tác giả (multi-contributed): hai biên tập viên là học giả đầu ngành về bán lẻ, các chương còn lại do chính họ cùng đồng nghiệp viết, trong đó có Alan McKinnon, tác giả của Green Logistics, người viết chương về xanh hóa logistics bán lẻ. Cách tổ chức này có hai hệ quả. Mặt tích cực là mỗi chương nằm ở đúng sở trường của người viết, có dữ liệu nghiên cứu riêng và nhiều ví dụ thực tế. Mặt hạn chế là mức độ thống nhất về văn phong giữa các chương không tuyệt đối, và người đọc cần tự nối các chương lại thành một bức tranh tổng thể.

Nội dung chính theo từng chương

Theo mục lục chi tiết trên trang Kogan Page, sách gồm mười chương. Có thể chia thành bốn nhóm vấn đề.

1. Khung nền: thay đổi và thách thức của logistics bán lẻ

Chương 1 do hai biên tập viên viết chung, điểm lại những thay đổi lớn của logistics bán lẻ và các thách thức còn tồn tại. Chương 2 của John Fernie bàn về quan hệ trong chuỗi cung ứng, tức cách nhà bán lẻ, nhà sản xuất và nhà cung cấp dịch vụ logistics làm việc với nhau. Đây là phần giúp người đọc hiểu vì sao nhiều nhà bán lẻ chuyển từ việc để nhà cung cấp tự giao hàng đến từng cửa hàng sang việc chủ động kiểm soát luồng hàng qua trung tâm phân phối.

2. Quốc tế hóa chuỗi cung ứng bán lẻ

Chương 3 của Fernie nói về quá trình quốc tế hóa chuỗi cung ứng của các nhà bán lẻ. Khi một thương hiệu mở rộng sang thị trường mới, bài toán logistics không chỉ là thêm kho: phải chọn mô hình sở hữu hay thuê ngoài, thích nghi với hạ tầng và quy định địa phương, và cân bằng giữa chuẩn hóa toàn cầu với linh hoạt theo thị trường.

3. Chuỗi cung ứng thời trang, giày dép và hàng xa xỉ

Ba chương tiếp theo xoay quanh ngành thời trang. Chương 4 (Patsy Perry, John Fernie và Steve Wood) bàn về chuỗi cung ứng thời trang quốc tế gắn với trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR). Chương 5 (Fernie và Colin Temple) là nghiên cứu tình huống về thương hiệu giày Schuh. Chương 6 (Fernie và Perry) phân tích chiến lược chuỗi cung ứng trong ngành thời trang và hàng xa xỉ. Với độc giả Việt Nam, đây là nhóm chương đáng chú ý vì thời trang là ngành sản xuất xuất khẩu lớn, nên hiểu logic bán lẻ ở đầu kia của chuỗi giúp người làm xuất nhập khẩu và giao nhận hình dung đúng áp lực thời gian và chi phí mà khách hàng phương Tây đặt ra.

4. Tình huống, tồn kho trên kệ, thương mại điện tử và logistics xanh

Chương 7 của Leigh Sparks phân tích quản trị chuỗi cung ứng của Tesco, một tình huống kinh điển của logistics bán lẻ ngành hàng tiêu dùng nhanh. Chương 8 (Fernie và David B. Grant) bàn về mức độ sẵn có hàng trên kệ (on-shelf availability) tại Anh. Chương 9 (John Fernie, Suzanne Fernie và Alan McKinnon) bàn về sự phát triển logistics bán lẻ trực tuyến (e-tail). Chương 10 (Alan McKinnon và Julia Edwards) kết sách bằng chủ đề xanh hóa logistics bán lẻ. Theo phần giới thiệu của nhà xuất bản, ấn bản này đã được cập nhật với mảng thời trang xa xỉ, thách thức logistics của thương mại điện tử, CSR và logistics xanh.

Về hai biên tập viên

Theo hồ sơ chính thức trên trang Đại học Stirling, Leigh Sparks là Giáo sư Nghiên cứu Bán lẻ (Professor of Retail Studies), giữ chức giáo sư tại Stirling từ năm 1992 và từng là Phó Hiệu trưởng giai đoạn 2016 đến 2024. Ông từng là biên tập viên tạp chí châu Âu hàng đầu về bán lẻ, phân phối và nghiên cứu người tiêu dùng, và là thành viên duy nhất đến từ giới học thuật trong Nhóm chiến lược bán lẻ của Bộ Thương mại và Công nghiệp Anh giai đoạn 2002 đến 2004. John Fernie hiện là Giáo sư danh dự (Emeritus) ngành Marketing bán lẻ tại Đại học Heriot-Watt; theo tài liệu giới thiệu của Heriot-Watt, ông viết nhiều về logistics bán lẻ và quốc tế hóa mô hình bán lẻ, từng là tổng biên tập International Journal of Retail and Distribution Management và đạt giải Biên tập viên của năm 1997. Hồ sơ đầy đủ hơn của hai chủ biên có trong bài chân dung riêng trên LogisticsBook.

Điểm mạnh và hạn chế

Điểm mạnh rõ nhất là độ tập trung. Rất ít sách logistics dành riêng cả cuốn cho nhà bán lẻ, và hiếm cuốn nào kết hợp được nghiên cứu học thuật với tình huống thật như Tesco hay Schuh. Phần thương mại điện tử và logistics xanh giúp sách không bị lạc hậu so với bối cảnh bán lẻ đa kênh hiện nay. Nhận xét của các giảng viên cũng cho thấy sách phù hợp làm tài liệu học phần.

Hạn chế cần nói thẳng: phần lớn tình huống đến từ thị trường Anh, nên mức độ trưởng thành của hạ tầng và mô hình bán lẻ khác xa Việt Nam; sách là tuyển tập nên không dẫn dắt từ kiến thức nền như một giáo trình nhập môn; và nội dung tiếng Anh học thuật đòi hỏi vốn từ chuyên ngành. Cuốn sách cũng không đi sâu vào vận hành kho hay vận tải chi tiết, nên cần đọc cùng các tài liệu chuyên về những mảng đó.

Cuốn sách này phù hợp với ai

• Sinh viên logistics, thương mại, marketing cần một tài liệu tham khảo về chuỗi cung ứng bán lẻ cho học phần hoặc khóa luận.
• Người làm trong ngành bán lẻ, thương mại điện tử, phân phối muốn đối chiếu thực tiễn của mình với các mô hình và tình huống quốc tế.
• Người làm xuất nhập khẩu, giao nhận thời trang, may mặc muốn hiểu áp lực logistics từ phía nhà bán lẻ nhập hàng.
• Không phù hợp nếu bạn cần một giáo trình logistics nhập môn từ con số không; nên bắt đầu từ các đầu sách tổng quan tại chuyên mục sách quản trị chuỗi cung ứng của LogisticsBook rồi quay lại cuốn này.

Kết luận

Logistics and Retail Management là cuốn sách chuyên đề giá trị cho ai quan tâm đến chuỗi cung ứng nhìn từ phía nhà bán lẻ. Giá trị lớn nhất nằm ở sự kết hợp giữa nghiên cứu học thuật, tình huống thực tế và bối cảnh thương mại điện tử cùng yêu cầu bền vững mà các nhà bán lẻ hiện đối mặt. Sách chưa có bản dịch tiếng Việt; bạn đọc có thể xem thông tin ấn bản và đánh giá của cộng đồng qua nút xem chi tiết trên trang này.