Green Logistics: Improving the Environmental Sustainability of Logistics - Alan McKinnon, Michael Browne, Maja Piecyk & Anthony Whiteing

Green Logistics: Improving the Environmental Sustainability of Logistics là cuốn chuyên khảo nền tảng về logistics xanh, do bốn học giả hàng đầu nước Anh biên soạn và chủ biên: Alan McKinnon, Michael Browne, Maja Piecyk và Anthony Whiteing. Sách do Kogan Page phát hành, liên kết với Viện Logistics và Vận tải Chartered (CILT), và đã qua ba lần xuất bản kể từ năm 2010. Đây là một trong số ít tài liệu trình bày một cách hệ thống câu hỏi mà ngày càng nhiều doanh nghiệp logistics phải trả lời: làm thế nào để vận chuyển, lưu kho và phân phối hàng hoá mà vẫn giảm được tác động tới môi trường, đặc biệt là lượng phát thải carbon.

Thông tin xuất bản

Theo trang giới thiệu sách của nhà xuất bản Kogan Page, ấn bản thứ 3 (ISBN 9780749471859) phát hành ngày 03/02/2015, dày 448 trang, khổ 235 x 155 mm, có bản bìa mềm, bìa cứng và ebook. Ấn bản đầu tiên ra mắt năm 2010. So với các lần xuất bản trước, ấn bản thứ 3 mở rộng góc nhìn ra phạm vi toàn cầu, bổ sung thêm tác giả đóng góp và các tình huống quốc tế minh hoạ cách logistics xanh được áp dụng trong thực tế.

Hai điểm mới đáng chú ý của ấn bản này là một chương riêng về mối liên hệ giữa logistics xanh và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR), cùng một loạt phần “tái bút” (postscript) bàn về tác động của các xu hướng mới như in 3D, giao hàng bằng drone, mô hình Physical Internet và khái niệm “peak freight” (đỉnh khối lượng vận tải hàng hoá). Nhà xuất bản cũng cung cấp tài nguyên trực tuyến đi kèm gồm hình vẽ, bảng biểu, tóm tắt từng chương và hướng dẫn cho giảng viên, thuận tiện khi dùng sách làm giáo trình.

Đội ngũ biên soạn

Cả bốn người chủ biên đều là học giả có nhiều năm nghiên cứu vận tải hàng hoá và logistics tại Anh và châu Âu. Thông tin dưới đây lấy từ phần giới thiệu tác giả trên trang của Kogan Page tại thời điểm phát hành ấn bản thứ 3:

• Alan McKinnon: khi đó là Giáo sư, Trưởng khoa Logistics tại Đại học Logistics Kühne (KLU), Hamburg, với 35 năm nghiên cứu và giảng dạy về vận tải hàng hoá và logistics; từng làm cố vấn cho nhiều chính phủ và tổ chức quốc tế về khía cạnh môi trường của logistics.
• Michael Browne: Giáo sư Logistics tại Đại học Westminster, London, từng thực hiện nghiên cứu cho Transport for London, Uỷ ban châu Âu và Bộ Giao thông Vận tải Anh.
• Maja Piecyk: Phó giáo sư Logistics tại Đại học Heriot-Watt, Edinburgh, chuyên về tối ưu hoá mạng lưới cung ứng, kiểm toán carbon trong logistics và xu hướng dài hạn về nhu cầu năng lượng của ngành.
• Anthony Whiteing: Giảng viên chính tại Viện Nghiên cứu Giao thông, Đại học Leeds, với 30 năm tham gia các dự án nghiên cứu vận tải hàng hoá của Anh và châu Âu.

Ngoài bốn người chủ biên, mỗi chương được viết bởi các chuyên gia đầu ngành về đúng chủ đề đó. Chẳng hạn, chương về kho hàng do Peter Baker và Clive Marchant đảm nhận, chương về logistics đô thị có sự tham gia của José Holguín-Veras, còn chương về tranh luận “food miles” do Tara Garnett viết. Cách tổ chức này giúp mỗi chủ đề được trình bày bởi người trực tiếp nghiên cứu sâu về nó, thay vì một tác giả phải bao quát mọi lĩnh vực.

Cấu trúc nội dung: 5 phần, 18 chương

Mục lục ấn bản thứ 3 được công bố trên trang của nhà xuất bản chia thành 5 phần, đi từ đo lường tác động, tới chiến lược, vận hành, các vấn đề nổi bật và cuối cùng là chính sách công:

1. Đánh giá tác động môi trường của logistics (chương 1 đến 4): môi trường bền vững như một ưu tiên mới của nhà quản lý logistics; đánh giá tác động ngoại ứng của vận tải hàng hoá; kiểm toán carbon cho doanh nghiệp, chuỗi cung ứng và sản phẩm; định giá và “nội hoá” chi phí môi trường của logistics.
2. Góc nhìn chiến lược (chương 5 đến 9): logistics xanh gắn với phát triển bền vững và CSR; tái cấu trúc mạng lưới vận tải đường bộ trong chuỗi cung ứng; chuyển hàng hoá sang các phương thức vận tải “xanh” hơn; phát triển xe tải, máy bay và tàu biển ít phát thải; giảm tác động môi trường của kho hàng.
3. Góc nhìn vận hành (chương 10 đến 13): tối ưu tuyến đường xe; nâng cao hệ số sử dụng phương tiện; tăng hiệu suất nhiên liệu trong vận tải đường bộ; nhiên liệu thay thế và phương tiện vận tải hàng hoá thế hệ mới.
4. Các vấn đề then chốt (chương 14 đến 17): chiến lược bền vững cho logistics đô thị; thương mại điện tử và môi trường; logistics ngược trong quản lý chất thải; tranh luận “food miles”, liệu nguồn thực phẩm gần hơn có luôn tốt hơn cho môi trường.
5. Chính sách công và tương lai chuỗi cung ứng (chương 18): vai trò của nhà nước trong thúc đẩy logistics xanh.

Những điểm mạnh nổi bật

1. Bắt đầu từ đo lường, không phải khẩu hiệu

Điểm khác biệt lớn nhất của cuốn sách so với nhiều tài liệu về “logistics bền vững” là trình tự lập luận: trước khi bàn giải pháp, bốn chương đầu tiên hướng dẫn người đọc cách đo tác động môi trường một cách định lượng. Chương về kiểm toán carbon của Maja Piecyk giải thích cách tính lượng phát thải ở cấp doanh nghiệp, cấp chuỗi cung ứng và cấp sản phẩm, cùng những khó khăn thực tế khi thu thập dữ liệu từ nhiều bên tham gia. Với doanh nghiệp đang chuẩn bị báo cáo phát thải theo yêu cầu của khách hàng hoặc đối tác nước ngoài, đây là phần có giá trị ứng dụng trực tiếp.

2. Bao quát đủ các đòn bẩy giảm phát thải

Sách không dừng ở một giải pháp đơn lẻ như “chuyển sang xe điện”. Các chương ở phần 2 và phần 3 phân tích lần lượt từng đòn bẩy: thiết kế lại mạng lưới phân phối, chuyển đổi phương thức vận tải (từ đường bộ sang đường sắt, đường thuỷ), nâng hệ số chất tải để giảm chuyến xe rỗng, tối ưu tuyến đường, tiết kiệm nhiên liệu và thay đổi công nghệ phương tiện. Cách trình bày này giúp nhà quản lý thấy rằng nhiều biện pháp giảm phát thải đồng thời cũng giảm chi phí vận hành, chẳng hạn chất tải tốt hơn hay lái xe tiết kiệm nhiên liệu.

3. Kết nối với các chủ đề logistics quen thuộc

Nhiều chương của sách chạm tới những chủ đề mà người làm logistics Việt Nam đang quan tâm: giao hàng chặng cuối trong đô thị, tác động môi trường của thương mại điện tử, và logistics ngược trong quản lý chất thải, bao bì. Người đọc chưa quen với khái niệm dòng hàng ngược có thể tham khảo trước bài giải thích logistics ngược (reverse logistics) là gì trên LogisticsBook, sau đó đọc chương 16 để thấy cách dòng hàng này được thiết kế nhằm giảm chất thải chôn lấp.

4. Góc nhìn chính sách hiếm gặp

Chương cuối do Alan McKinnon viết bàn về các công cụ nhà nước có thể dùng để thúc đẩy logistics xanh, từ thuế, phí, tiêu chuẩn kỹ thuật tới hỗ trợ đầu tư hạ tầng. Góc nhìn này hữu ích cho người làm chính sách, hiệp hội ngành và doanh nghiệp muốn hiểu các quy định môi trường có thể thay đổi cuộc chơi như thế nào trong tương lai.

Đánh giá từ giới chuyên môn

Trên trang nhà xuất bản, Dorothea Carvalho, Giám đốc Phát triển Chuyên môn của CILT, nhận xét ấn bản thứ 3 được biên soạn bởi các học giả hàng đầu, bổ sung nhiều tác giả và tình huống mới, trải từ góc nhìn vận hành tới chiến lược. Tạp chí Supply Management đánh giá sách cung cấp cái nhìn tổng quan về khía cạnh kỹ thuật, quản trị, kinh tế và chính sách của logistics xanh, với nhiều ví dụ về doanh nghiệp “xanh hoá” hoạt động logistics. Trên Goodreads, ấn bản này có điểm trung bình 4,31/5 từ 16 lượt đánh giá (tháng 9/2026), con số không lớn nhưng phù hợp với một đầu sách chuyên khảo học thuật.

Hạn chế cần lưu ý

• Số liệu đã có tuổi. Ấn bản thứ 3 phát hành năm 2015, trước Thoả thuận Paris và trước làn sóng xe tải điện, nhiên liệu hydro những năm gần đây. Các con số về chi phí công nghệ và mức phát thải nên được đối chiếu với nguồn cập nhật hơn. Người muốn góc nhìn mới hơn về khí hậu có thể đọc thêm cuốn Decarbonizing Logistics (Kogan Page, 2018) do chính Alan McKinnon viết, được liệt kê trong danh mục công trình trên trang cá nhân của ông.
• Bối cảnh chủ yếu là châu Âu. Dù ấn bản này đã mở rộng góc nhìn quốc tế, phần lớn dữ liệu và chính sách được phân tích vẫn xuất phát từ Anh và EU. Người đọc Việt Nam cần tự điều chỉnh khi áp dụng vào điều kiện hạ tầng, cơ cấu phương thức vận tải và khung pháp lý trong nước.
• Văn phong học thuật. Là sách tập hợp chương của nhiều tác giả, giọng văn và độ sâu giữa các chương không hoàn toàn đồng đều. Một số chương nặng về phương pháp nghiên cứu, phù hợp với học viên cao học hơn là người mới vào nghề.
• Chưa có bản tiếng Việt. Sách hiện chỉ có bản tiếng Anh, đòi hỏi người đọc nắm vững thuật ngữ chuyên ngành vận tải và môi trường.

Sách phù hợp với ai?

• Quản lý logistics, vận tải và kho bãi tại doanh nghiệp đang được khách hàng quốc tế yêu cầu báo cáo phát thải hoặc cam kết giảm carbon.
• Chuyên viên phát triển bền vững (ESG) và CSR cần hiểu cụ thể các nguồn phát thải trong hoạt động logistics và cách đo lường chúng.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành logistics, quản trị chuỗi cung ứng hoặc kinh tế vận tải đang tìm tài liệu tổng quan có hệ thống về logistics xanh.
• Giảng viên muốn xây dựng học phần logistics bền vững, nhờ bộ tài nguyên trực tuyến đi kèm dành cho người dạy.
• Người làm chính sách và hiệp hội ngành quan tâm tới các công cụ quản lý nhà nước nhằm giảm tác động môi trường của vận tải hàng hoá.

Gợi ý cách đọc

Với người bận rộn, có thể bắt đầu bằng chương 1 để nắm bức tranh tổng thể, sau đó đọc chương 3 về kiểm toán carbon, rồi chọn các chương ở phần 3 và phần 4 gắn với công việc của mình (vận tải đường bộ, kho hàng, thương mại điện tử hay logistics đô thị). Chương 18 về chính sách nên đọc cuối cùng như phần tổng kết. Các đầu sách cùng mảng quản trị chiến lược chuỗi cung ứng trên LogisticsBook được tổng hợp tại chuyên mục review sách quản trị chuỗi cung ứng.

Kết luận

Green Logistics là tài liệu nền tảng cho bất kỳ ai muốn hiểu logistics xanh một cách bài bản: từ cách đo lường phát thải, các đòn bẩy giảm tác động môi trường ở tầng chiến lược và vận hành, tới vai trò của chính sách công. Dù một phần số liệu đã cần cập nhật, khung phân tích mà Alan McKinnon và các cộng sự xây dựng vẫn là điểm xuất phát đáng tin cậy khi doanh nghiệp bắt đầu hành trình giảm carbon trong chuỗi cung ứng. Sách hiện chưa phát hành chính thức tại Việt Nam; bạn đọc có thể tham khảo thông tin ấn bản và đánh giá của cộng đồng qua nút xem chi tiết trên trang này.