Strategic Supply Chain Management: The Five Core Disciplines for Top Performance - Shoshanah Cohen & Joseph Roussel

Strategic Supply Chain Management: The Five Core Disciplines for Top Performance là cuốn sách về chiến lược chuỗi cung ứng của Shoshanah Cohen và Joseph Roussel, hai cựu đối tác của hãng tư vấn PRTM. Ấn bản thứ hai do McGraw-Hill phát hành ngày 31/05/2013, dày 320 trang, tiếp nối ấn bản đầu năm 2004. Trên Goodreads, cuốn sách đạt 3,53/5 từ 95 lượt đánh giá, một con số khiêm tốn về lượng nhưng khá điển hình cho sách chuyên môn cao dành cho người làm quản trị.

Cuốn sách giải quyết vấn đề gì?

Phần lớn tài liệu về chuỗi cung ứng dừng ở cấp vận hành: tồn kho bao nhiêu, vận chuyển bằng phương thức nào, kho đặt ở đâu. Cuốn sách này đặt câu hỏi ở tầng cao hơn: chuỗi cung ứng của doanh nghiệp có thực sự phục vụ chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp đó hay không. Theo trang giới thiệu của nhà xuất bản McGraw-Hill, ấn bản hai cập nhật bối cảnh chu kỳ kinh tế ngắn hơn, thiên tai, chi phí tăng và yêu cầu bền vững, đồng thời hướng dẫn xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt và có sức chống chịu, với hơn 80 sơ đồ và bảng biểu.

Năm nguyên tắc cốt lõi

Khung của sách xoay quanh năm nguyên tắc mà các tác giả cho là nền tảng của những chuỗi cung ứng dẫn đầu:

• Gắn chuỗi cung ứng với chiến lược kinh doanh. Một doanh nghiệp cạnh tranh bằng giá thấp cần chuỗi cung ứng khác với doanh nghiệp cạnh tranh bằng tốc độ hay độ tùy biến. Nguyên tắc đầu tiên buộc người đọc xác định trước lợi thế cạnh tranh, rồi mới thiết kế chuỗi cung ứng cho khớp.
• Xây dựng kiến trúc quy trình đầu cuối. Thay vì tối ưu từng khâu riêng lẻ, doanh nghiệp cần nhìn toàn bộ dòng chảy từ nhà cung cấp đến khách hàng như một hệ thống quy trình thống nhất.
• Thiết kế tổ chức chuỗi cung ứng hiệu quả. Cơ cấu, vai trò và quyền quyết định phải hỗ trợ quy trình, chứ không cản trở nó bằng ranh giới phòng ban.
• Xây dựng các mô hình cộng tác. Chuỗi cung ứng vượt ra ngoài biên giới doanh nghiệp, nên cách phối hợp với đối tác, nhà cung cấp và khách hàng quyết định phần lớn kết quả.
• Dùng thước đo để dẫn dắt hiệu suất. Bộ chỉ số phải phản ánh chiến lược và hành vi mong muốn, thay vì chỉ ghi nhận quá khứ.

Điểm hữu ích là năm nguyên tắc này liên kết chặt với nhau. Người đọc không thể chọn một nguyên tắc để làm riêng: thước đo sai sẽ kéo tổ chức lệch khỏi chiến lược, còn mô hình cộng tác tốt nhưng thiếu kiến trúc quy trình sẽ khó vận hành ổn định.

Các doanh nghiệp được phân tích

Sách dùng hồ sơ các công ty thực để minh họa, gồm BASF, Essilor, Haier, Kaiser Permanente, Lenovo và Schlumberger, theo mô tả của nhà xuất bản. Sự đa dạng này có giá trị: từ hóa chất, quang học, điện gia dụng, y tế đến dịch vụ dầu khí và máy tính, người đọc thấy cùng một khung năm nguyên tắc được áp dụng ở những mô hình kinh doanh rất khác nhau. Các chương cuối bàn về so sánh chuẩn (benchmarking) và triển khai chuyển đổi, giúp người đọc chuyển từ nhận thức sang kế hoạch hành động. Trong thực tế, đây là phần nhiều nhà quản lý cần nhất: biết mình đứng ở đâu so với các doanh nghiệp cùng ngành, rồi xác định thứ tự ưu tiên cải tiến thay vì cố làm mọi việc cùng lúc.

Uy tín của hai tác giả

Shoshanah Cohen là giám đốc Diễn đàn Quản trị chuỗi cung ứng toàn cầu (Global Supply Chain Management Forum) tại Trường Kinh doanh Sau đại học Stanford, từng là đối tác cấp cao của PRTM, nơi bà dẫn dắt mảng đổi mới chuỗi cung ứng toàn cầu; thông tin này có trong hồ sơ của bà tại Stanford. Joseph Roussel từng là đối tác tại PRTM, tham gia xây dựng mô hình SCOR ban đầu, sau đó hoạt động trong lĩnh vực chuỗi cung ứng y tế công tại tổ chức phi lợi nhuận VillageReach. Bà Cohen đã làm việc với hơn 70 công ty để xác định chiến lược chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm tư vấn nhiều doanh nghiệp và nền tảng học thuật là lý do sách được đón nhận trong cộng đồng quản trị chuỗi cung ứng. Bạn đọc quan tâm mô hình tham chiếu SCOR có thể đọc thêm cuốn Supply Chain Excellence của Bolstorff và Rosenbaum, cùng chủ đề.

Điểm mạnh

• Khung năm nguyên tắc rõ ràng, dễ nhớ, dễ dùng làm danh mục rà soát chuỗi cung ứng của chính doanh nghiệp.
• Nhìn chuỗi cung ứng như công cụ chiến lược, phù hợp với người quản lý cấp trung và cấp cao.
• Nhiều ví dụ doanh nghiệp thật, có sơ đồ và bảng biểu minh họa.
• Tác giả có kinh nghiệm thực chiến tư vấn, không chỉ lý thuyết.

Hạn chế cần cân nhắc

• Sách ở mức chiến lược và tổ chức, không đi sâu vào công thức tính toán vận hành như dự báo hay tồn kho an toàn. Người cần kỹ thuật tính toán nên bổ sung bằng giáo trình chuyên sâu.
• Các ví dụ chủ yếu thuộc doanh nghiệp lớn toàn cầu. Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam cần tự điều chỉnh quy mô khi áp dụng.
• Sách bằng tiếng Anh, chưa có bản dịch tiếng Việt chính thức, nên phù hợp hơn với người đọc tiếng Anh chuyên ngành ở mức khá.
• Lượng đánh giá công khai còn ít, nên không nên xem điểm 3,53/5 như phán quyết tuyệt đối về giá trị nội dung.

Cuốn sách phù hợp với ai?

Đối tượng lý tưởng là quản lý chuỗi cung ứng, giám đốc vận hành, chuyên viên hoạch định chiến lược và sinh viên sau đại học ngành quản trị chuỗi cung ứng. Với người mới vào nghề, nên đọc trước một bài nền tảng như Logistics và Supply Chain Management khác nhau thế nào để nắm khái niệm, rồi quay lại cuốn này khi cần tư duy cấp chiến lược. Các đầu sách tương tự nằm trong chuyên mục Quản trị SCM.

Cách đọc hiệu quả

Nên đọc theo thứ tự năm nguyên tắc, sau mỗi phần dừng lại tự đánh giá doanh nghiệp của mình: chiến lược cạnh tranh hiện tại là gì, chuỗi cung ứng có đang phục vụ đúng điều đó không, bộ chỉ số nào đang khuyến khích hành vi sai lệch. Với nhóm làm việc, có thể chia mỗi thành viên một nguyên tắc, cùng thảo luận trong buổi họp chiến lược hàng quý. Cách đọc này biến cuốn sách từ tài liệu tham khảo thành công cụ chẩn đoán thực tế.

Đánh giá chung

Strategic Supply Chain Management không phải cuốn dành cho người tìm mẹo vận hành nhanh, mà dành cho người muốn kết nối chuỗi cung ứng với lợi thế cạnh tranh. Nhờ khung năm nguyên tắc mạch lạc, hồ sơ doanh nghiệp đa ngành và nền tảng từ hai tác giả có kinh nghiệm tư vấn, đây là tài liệu đáng đọc cho ai đang chuyển từ vai trò vận hành sang vai trò hoạch định chuỗi cung ứng. Bạn có thể xem thông tin ấn bản và đánh giá cộng đồng tại Goodreads.