CPFR là gì? Mô hình hợp tác lập kế hoạch, dự báo và bổ sung hàng trong chuỗi cung ứng
CPFR (Collaborative Planning, Forecasting and Replenishment) là mô hình hợp tác giữa nhà sản xuất và nhà bán lẻ nhằm cùng nhau lập kế hoạch, dự báo nhu cầu và bổ sung hàng hoá dựa trên dữ liệu chia sẻ, thay vì mỗi bên tự dự báo riêng lẻ rồi truyền tín hiệu méo mó qua từng nấc trong chuỗi cung ứng.
Khái niệm nền tảng được giải thích ở bài Supply chain management là gì.
CPFR là gì?
Theo định nghĩa được VICS (Voluntary Interindustry Commerce Standards) xây dựng, CPFR là một tập hợp các thực hành hợp tác trong đó các đối tác thương mại cùng chia sẻ thông tin, xây dựng kế hoạch kinh doanh chung và dự báo bán hàng, nhằm tăng khả năng đáp ứng nhu cầu khách hàng trong khi giảm tồn kho và chi phí vận chuyển, logistics trên toàn chuỗi.
Khác với các mô hình chia sẻ dữ liệu một chiều, CPFR đòi hỏi cả hai bên - nhà sản xuất và nhà bán lẻ - cùng tham gia lập kế hoạch, cùng dự báo và cùng chịu trách nhiệm xử lý các sai lệch phát sinh giữa hai bản dự báo độc lập.
Lịch sử ra đời
CPFR khởi nguồn từ năm 1995, khi Walmart triển khai sáng kiến mang tên CFAR (Collaborative Forecasting and Replenishment) cùng Warner-Lambert - nhà sản xuất dược phẩm và hàng tiêu dùng. Dự án thí điểm đầu tiên được công bố kết quả tại Đại học Harvard vào tháng 7 năm 1996, cho thấy khả năng cải thiện đáng kể độ chính xác dự báo khi hai bên cùng chia sẻ dữ liệu bán hàng thực tế thay vì chỉ dựa vào đơn đặt hàng lịch sử.
Năm 1998, uỷ ban VICS chính thức hoá mô hình này thành CPFR, trong đó chữ “P” (Planning - hoạch định) được Procter & Gamble đề xuất bổ sung để nhấn mạnh vai trò của việc lập kế hoạch kinh doanh chung trước khi bước vào dự báo. Hiện thương hiệu CPFR do GS1 US nắm giữ và tiếp tục phát triển các bộ hướng dẫn áp dụng cho từng tình huống hợp tác chuỗi cung ứng cụ thể.
Quy trình 9 bước của CPFR
Khung quy trình gốc do VICS thiết lập gồm 9 bước, chia thành 3 nhóm hoạt động chính:
Nhóm hoạch định (Planning)
- Xây dựng thoả thuận khung (Front End Agreement) - thống nhất mục tiêu, phạm vi và nguồn lực hợp tác giữa hai bên.
- Xây dựng kế hoạch kinh doanh chung (Joint Business Plan) - xác định chiến lược sản phẩm, chương trình khuyến mãi, sự kiện bán hàng sắp tới.
Nhóm dự báo (Forecasting)
- Tạo dự báo bán hàng (Sales Forecast).
- Xác định các điểm lệch trong dự báo bán hàng (Sales Forecast Exceptions).
- Giải quyết các điểm lệch đó.
- Tạo dự báo đơn hàng (Order Forecast).
- Xác định các điểm lệch trong dự báo đơn hàng.
- Giải quyết các điểm lệch đó.
Nhóm bổ sung hàng (Replenishment)
- Tạo đơn hàng thực tế (Order Generation) dựa trên dự báo đã được hai bên thống nhất.
CPFR khác gì so với VMI?
Nhiều người dễ nhầm CPFR với VMI (Vendor Managed Inventory) vì cả hai đều là mô hình hợp tác quản lý tồn kho giữa nhà cung cấp và khách hàng. Điểm khác biệt cốt lõi: VMI trao quyền quyết định bổ sung hàng gần như hoàn toàn cho nhà cung cấp dựa trên dữ liệu tồn kho của nhà bán lẻ, còn CPFR là quá trình hợp tác hai chiều thật sự - cả hai bên cùng xây dựng kế hoạch kinh doanh, cùng dự báo và cùng xử lý sai lệch trước khi đơn hàng được tạo ra. CPFR vì vậy đòi hỏi mức độ tin cậy và chia sẻ thông tin sâu hơn, nhưng cũng mang lại độ chính xác dự báo cao hơn cho những chuỗi cung ứng có tính mùa vụ hoặc nhiều chương trình khuyến mãi.
Vì sao CPFR giúp giảm hiệu ứng Bullwhip
Một trong những lợi ích lớn nhất của CPFR là hạn chế hiệu ứng Bullwhip - hiện tượng biến động nhu cầu bị khuếch đại dần khi truyền ngược từ nhà bán lẻ lên nhà sản xuất qua nhiều nấc trung gian. Do các bên trong CPFR cùng nhìn vào một bộ dữ liệu bán hàng và dự báo thống nhất thay vì mỗi bên tự suy đoán từ đơn đặt hàng của bên kia, sai lệch thông tin giữa các nấc trong chuỗi được thu hẹp đáng kể, giúp giảm tồn kho dư thừa lẫn tình trạng thiếu hàng cục bộ.
Lợi ích và thách thức khi triển khai CPFR
Theo Wikipedia, CPFR mang lại lợi ích rõ rệt trong việc giảm chi phí cho hoạt động tiếp thị, tồn kho, logistics và vận chuyển trên toàn bộ chuỗi đối tác thương mại, nhờ cơ chế cập nhật tồn kho liên tục và chia sẻ tầm nhìn (visibility) giữa các bên thay vì mỗi bên tự dự báo riêng lẻ.
Tuy nhiên, CPFR không dễ triển khai đại trà. Mô hình này đòi hỏi hệ thống công nghệ thông tin tương thích giữa hai bên, mức độ tin cậy cao để chia sẻ dữ liệu bán hàng nội bộ, và cam kết nguồn lực dài hạn từ cả hai phía để duy trì chu trình dự báo - xử lý ngoại lệ liên tục. Vì lý do đó, CPFR thường chỉ được áp dụng cho các mối quan hệ đối tác chiến lược, có giá trị giao dịch lớn, thay vì áp dụng đại trà cho mọi nhà cung cấp.
CPFR phù hợp với ai
Mô hình này phù hợp nhất với các cặp đối tác nhà sản xuất - nhà bán lẻ có quy mô giao dịch lớn, sản phẩm có tính mùa vụ hoặc thường xuyên có chương trình khuyến mãi (nơi dự báo dựa trên lịch sử đơn thuần dễ sai lệch), và cả hai bên đều sẵn sàng đầu tư vào hệ thống chia sẻ dữ liệu. Với sinh viên và người mới tìm hiểu quản trị chuỗi cung ứng, CPFR là ví dụ điển hình cho thấy hợp tác thông tin - chứ không chỉ tối ưu vận hành nội bộ - mới là chìa khoá để giảm chi phí toàn chuỗi.
Để hiểu sâu hơn cơ chế tồn kho và dự báo trong quản trị chuỗi cung ứng, có thể tham khảo thêm Nguyên Lý Quản Trị Chuỗi Cung Ứng - cuốn giáo trình hệ thống hoá các mô hình hợp tác như CPFR, VMI và S&OP trong một khung lý thuyết chung.
Xem thêm các mô hình hợp tác liên quan trong chuyên mục Quản trị chuỗi cung ứng.