27 September, 2026

Alan McKinnon - Giáo sư logistics xanh, tác giả Green Logistics

bởi Hồng Nguyễn · Chuyên viên kinh doanh · ICD Việt Nam

Alan McKinnon là Giáo sư danh dự ngành Logistics tại Đại học Logistics Kühne (Kühne Logistics University, KLU) ở Hamburg, Đức, và Giáo sư danh dự tại Đại học Heriot-Watt, Edinburgh, Anh. Ông là một trong những học giả có ảnh hưởng lớn nhất châu Âu về logistics bền vững và mối quan hệ giữa vận tải hàng hoá với biến đổi khí hậu. Trên LogisticsBook, tên tuổi của ông gắn với cuốn Green Logistics, chuyên khảo nền tảng về logistics xanh do ông đồng chủ biên.

Học vấn và những năm đầu sự nghiệp

Theo trang tiểu sử chính thức của Alan McKinnon, ông tốt nghiệp thạc sĩ (MA) tại Đại học Aberdeen, thạc sĩ (MA) tại Đại học British Columbia (Canada) và lấy bằng tiến sĩ tại Đại học London. Luận án tiến sĩ của ông nghiên cứu cách tổ chức không gian của hệ thống phân phối vật chất trong ngành thực phẩm, và là một trong những luận án đầu tiên về logistics được thực hiện tại Vương quốc Anh.

Ông theo đuổi sự nghiệp học thuật từ tháng 10/1979, chuyên sâu về vận tải và logistics. Vị trí đầu tiên của ông là giảng viên địa lý kinh tế tại Đại học Leicester. Xuất phát điểm từ địa lý kinh tế giải thích vì sao nhiều công trình của ông sau này có góc nhìn không gian rất rõ: vị trí kho, cấu trúc mạng lưới phân phối, lưu lượng vận tải trên các hành lang và tác động của hạ tầng tới phát triển vùng.

Hơn hai thập kỷ tại Heriot-Watt

Từ năm 1987 tới 2012, Alan McKinnon làm việc tại Đại học Heriot-Watt ở Edinburgh. Tại đây, ông thành lập một trung tâm nghiên cứu chuyên về logistics và xây dựng chương trình thạc sĩ Logistics và Quản trị Chuỗi cung ứng. Đây là giai đoạn ông hình thành phần lớn các hướng nghiên cứu tạo nên tên tuổi: hiệu quả vận tải hàng hoá đường bộ, hệ số chất tải của xe tải, xu hướng tăng trưởng lưu lượng hàng hoá, và đặc biệt là đo lường lượng phát thải carbon của hoạt động logistics.

Năm 1996, ông là một trong sáu thành viên sáng lập Logistics Research Network, mạng lưới được lập ra dưới sự bảo trợ của Institute of Logistics nhằm thúc đẩy nghiên cứu logistics trong các trường đại học và cao đẳng tại Anh. Mạng lưới này sau đó trở thành một trong những diễn đàn học thuật quan trọng của giới nghiên cứu logistics châu Âu.

Đại học Logistics Kühne tại Hamburg

Năm 2012, Alan McKinnon chuyển tới Hamburg để trở thành Trưởng khoa Logistics đầu tiên, đồng thời là Trưởng phòng Chương trình đào tạo (Dean of Programs) của Đại học Logistics Kühne, trường đại học tư thục thành lập năm 2010 với nguồn tài trợ từ Quỹ Kühne. Ông giữ vị trí Dean of Programs tới năm 2014 và Trưởng khoa Logistics tới năm 2016. Theo trang tiểu sử của ông, Alan McKinnon nghỉ hưu tại KLU vào tháng 12/2025 và hiện là Giáo sư danh dự kiêm Thượng nghị sĩ danh dự (Honorary Senator) của trường.

Lĩnh vực nghiên cứu

Trong khoảng bốn thập kỷ, Alan McKinnon đã thực hiện khoảng sáu mươi nghiên cứu cho nhiều tổ chức nhà nước và tư nhân, trải trên một phổ rộng các chủ đề logistics. Danh mục công trình trên trang cá nhân của ông được chia thành các nhóm chính:

Logistics tổng quát: quản trị chuỗi cung ứng, thuê ngoài logistics, rủi ro và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, kỹ năng và đào tạo nhân lực logistics.
Logistics bền vững: chi phí môi trường của logistics, logistics đô thị.
Biến đổi khí hậu: xu hướng phát thải carbon trong logistics, phương pháp đo lường phát thải, tác động của bán lẻ trực tuyến tới lượng phát thải, phát thải của ngành hàng hải và vận tải đường bộ, thích ứng hệ thống logistics với biến đổi khí hậu.
Vận tải hàng hoá: tăng trưởng lưu lượng, hiệu quả vận tải, dữ liệu vận tải, chính sách, tải trọng và kích thước xe tải, chi phí và thuế trong vận tải hàng hoá.
Hạ tầng và bất động sản logistics: mối quan hệ giữa hạ tầng, logistics và phát triển vùng; ùn tắc và độ tin cậy; thu phí đường bộ; sử dụng đất cho logistics.
Logistics bán lẻ: chiến lược và hệ thống logistics bán lẻ, logistics của bán lẻ trực tuyến, logistics trong cửa hàng.

Điểm xuyên suốt trong các nghiên cứu của ông là cách tiếp cận dựa trên dữ liệu: trước khi đề xuất giải pháp giảm phát thải, cần đo được lượng phát thải hiện tại, xác định nguồn gốc và định lượng hiệu quả của từng biện pháp. Tư duy này thể hiện rõ trong cấu trúc cuốn Green Logistics, nơi bốn chương đầu dành hoàn toàn cho việc đánh giá và đo lường tác động môi trường.

Các cuốn sách tiêu biểu

Theo danh mục xuất bản trên trang cá nhân, các đầu sách do Alan McKinnon viết hoặc đồng chủ biên gồm:

Physical Distribution Systems (Routledge, 1989), cuốn sách đầu tay về hệ thống phân phối vật chất.
Transport Logistics (Edward Elgar, 2002), đồng chủ biên với Kenneth Button và Peter Nijkamp.
Supply Chain Innovation for Competing in Highly Dynamic Markets (IGI Global, 2012), đồng chủ biên với Pietro Evangelista, Edward Sweeney và Emilio Esposito.
Green Logistics: Improving the Environmental Sustainability of Logistics (Kogan Page, ấn bản thứ 3 năm 2015), đồng chủ biên với Michael Browne, Maja Piecyk và Anthony Whiteing.
Decarbonizing Logistics: Distributing Goods in a Low Carbon World (Kogan Page, 2018), cuốn sách ông viết một mình, tập trung vào thách thức giảm carbon mà các nhà quản lý logistics sẽ phải đối mặt trong những thập kỷ tới.

Vai trò cố vấn quốc tế

Bên cạnh giảng dạy và nghiên cứu, Alan McKinnon tham gia tích cực vào hoạt động hoạch định chính sách. Trang tiểu sử của ông liệt kê các đóng góp cho nhiều tổ chức quốc tế, trong đó có Liên Hợp Quốc, Ngân hàng Thế giới, Uỷ ban châu Âu, Diễn đàn Kinh tế Thế giới và Diễn đàn Giao thông Quốc tế (ITF), cùng các cuộc điều trần của chính phủ và quốc hội. Ông thường xuyên tư vấn cho chính phủ và quốc hội Anh, Scotland về các vấn đề vận tải.

Ông từng là giáo sư thỉnh giảng tại các trường đại học ở Úc, Malaysia, Thuỵ Điển, Anh, Trung Quốc và Nam Phi, đã trình bày tại các hội thảo và bài giảng ở 55 quốc gia, và từng tham gia ban biên tập của sáu tạp chí khoa học về logistics và vận tải.

Giải thưởng và vinh danh

Trang giải thưởng của Alan McKinnon ghi nhận một loạt vinh danh cho đóng góp lâu dài của ông vào tri thức logistics:

Herbert Crow Memorial Award (tháng 3/2003) của Worshipful Company of Carmen, hội nghề nghiệp phụ trách lĩnh vực vận tải của Thành phố London, trao cho cá nhân có đóng góp đáng kể vào tri thức và sự phát triển của ngành vận tải.
Sir Robert Lawrence Award (tháng 11/2003), giải thưởng cao nhất của Viện Logistics và Vận tải Chartered (CILT).
Fellow của Hiệp hội Logistics châu Âu (ELA) (tháng 5/2015), ông là người thứ năm nhận danh hiệu này kể từ khi hiệp hội thành lập năm 1984.
Tiến sĩ danh dự Đại học Tampere, Phần Lan (tháng 6/2025), ghi nhận đóng góp phát triển nghiên cứu và đào tạo về logistics bền vững và quản trị chuỗi cung ứng.
Giải thưởng thành tựu trọn đời EU TRA Visions (tháng 5/2026), trao tại hội nghị Transport Research Arena ở Budapest; ông là người thứ ba nhận giải thưởng này kể từ khi ra đời năm 2022.

Vì sao người làm logistics Việt Nam nên biết tới Alan McKinnon?

Khi các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam ngày càng được đối tác nước ngoài yêu cầu báo cáo phát thải và cam kết giảm carbon trong chuỗi cung ứng, logistics xanh không còn là chủ đề học thuật xa vời. Các công trình của Alan McKinnon cung cấp khung tư duy và phương pháp đo lường đã được kiểm chứng tại châu Âu, giúp nhà quản lý hiểu rõ phát thải đến từ đâu, biện pháp nào mang lại hiệu quả thật và biện pháp nào chỉ mang tính hình thức. Đặc biệt, quan điểm của ông rằng nhiều giải pháp giảm phát thải như nâng hệ số chất tải, giảm chuyến xe rỗng hay tối ưu tuyến đường đồng thời cũng giảm chi phí là điểm dễ thuyết phục ban lãnh đạo doanh nghiệp.

Với người mới tìm hiểu, có thể bắt đầu từ các khái niệm gần gũi như logistics ngược (reverse logistics), một mảng mà cuốn Green Logistics dành riêng một chương để phân tích dưới góc độ quản lý chất thải, rồi mở rộng dần sang đo lường carbon và thiết kế mạng lưới vận tải xanh. Các bài chân dung tác giả sách logistics và chuỗi cung ứng khác được tổng hợp tại chuyên mục tác giả trên LogisticsBook.