Supply Chain Excellence: A Handbook for Dramatic Improvement Using the SCOR Model - Peter Bolstorff & Robert Rosenbaum

Supply Chain Excellence: A Handbook for Dramatic Improvement Using the SCOR Model của Peter Bolstorff và Robert Rosenbaum là một trong số ít cuốn sách quản trị chuỗi cung ứng không dừng lại ở mức mô tả lý thuyết, mà đi thẳng vào câu hỏi thực dụng nhất: làm sao để triển khai một dự án cải tổ chuỗi cung ứng từ điểm A (hiện trạng) đến điểm B (mục tiêu cải thiện) theo một lộ trình có thể đo lường được từng bước.

Xuất bản lần đầu năm 2003 bởi nhà xuất bản AMACOM (American Management Association), cuốn sách nhanh chóng trở thành tài liệu tham khảo bắt buộc cho những ai làm việc với mô hình SCOR (Supply Chain Operations Reference) - khung tham chiếu quy trình chuỗi cung ứng do Quản trị chuỗi cung ứng” >Hiệp hội Quản trị Chuỗi cung ứng (ASCM) phát triển và duy trì.

SCOR Project Roadmap: xương sống của cuốn sách

Điểm khác biệt lớn nhất của cuốn sách so với phần lớn tài liệu SCM khác nằm ở “SCOR Project Roadmap” - một lộ trình dự án gồm nhiều giai đoạn cụ thể, dẫn dắt người đọc từ việc thiết lập chiến lược, phân tích hiện trạng vật liệu (material), quy trình làm việc (workflow) và dòng thông tin (information), cho tới việc thiết lập các chỉ số đo lường (metrics) để xác nhận dự án đã thực sự cải thiện được điều gì. Đây không phải một khung lý thuyết trừu tượng, mà theo tìm hiểu qua các nguồn công khai về cuốn sách, được xây dựng dựa trên kinh nghiệm từ hàng chục dự án cải tổ chuỗi cung ứng thực tế mà nhóm tác giả trực tiếp tư vấn hoặc tham gia.

Cách tiếp cận “đo lường trước, hành động sau, đo lường lại sau khi hành động” khiến cuốn sách phù hợp đặc biệt với những người đang giữ vai trò quản lý dự án chuỗi cung ứng (supply chain program manager), giám đốc vận hành, hoặc chuyên viên tư vấn cần một khung sườn rõ ràng để trình bày kế hoạch cải tổ trước ban lãnh đạo - thay vì chỉ đưa ra khuyến nghị định tính chung chung.

Tác giả: người trong cuộc, không phải người quan sát từ xa

Giá trị của cuốn sách gắn liền trực tiếp với lý lịch của tác giả chính. Theo trang tiểu sử chính thức của ASCM, Peter Bolstorff hiện là Phó chủ tịch điều hành phụ trách Đổi mới và Trí tuệ kinh doanh tại tổ chức này, với hơn 25 năm kinh nghiệm trong quản trị chuỗi cung ứng và vận hành. Trước đó ông từng giữ vai trò lãnh đạo chuỗi cung ứng tại các tập đoàn lớn như 3M và Imation, đồng thời là nhà sáng lập công ty tư vấn SCE Limited chuyên về đào tạo và triển khai SCOR. Xem thêm về hành trình của ông trong bài chân dung tác giả Peter Bolstorff” >bài chân dung riêng trên LogisticsBook.

Chính vì trực tiếp tham gia xây dựng mô hình SCOR ngay từ phiên bản 1.0 năm 1996 khi còn công tác tại 3M, Bolstorff hiểu rõ những giới hạn và điểm mù của mô hình khi áp dụng vào thực tế doanh nghiệp - điều mà một tác giả chỉ nghiên cứu học thuật thuần tuý khó có thể nắm bắt đầy đủ. Trong một cuộc trò chuyện gần đây với nền tảng hoạch định chuỗi cung ứng Kinaxis, ông tiếp tục chia sẻ về việc mô hình SCOR đang được nâng cấp thành SCOR DS (Digital Standard) để thích ứng với bối cảnh gián đoạn chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp và các yêu cầu ESG ngày càng khắt khe - cho thấy tư duy trong cuốn sách vẫn tiếp tục được chính tác giả cập nhật, không đóng băng ở thời điểm xuất bản.

Đã qua nhiều lần tái bản, mỗi lần đều dày dặn hơn

Một điểm đáng chú ý là cuốn sách không chỉ có một phiên bản duy nhất. Từ lần xuất bản đầu năm 2003 dựa trên kinh nghiệm khoảng 60 dự án cải tổ chuỗi cung ứng, các phiên bản sau (bản thứ hai năm 2007 và các bản tái bản tiếp theo) được cập nhật dựa trên gần 100 dự án thực tế, đồng thời bổ sung thêm hai mô hình mở rộng là DCOR (Design Chain Operations Reference) cho chuỗi thiết kế sản phẩm và CCOR (Customer Chain Operations Reference) cho chuỗi quan hệ khách hàng - giúp khung SCOR ban đầu (vốn chỉ tập trung vào vận hành cung ứng) bao quát trọn vẹn hơn toàn bộ chuỗi giá trị doanh nghiệp. Trên trang đánh giá của cộng đồng đọc sách Goodreads, cuốn sách nhận được điểm trung bình 3,8/5 trên 30 lượt đánh giá, phần lớn tập trung ở mức 4-5 sao - phản ánh đây là một cuốn sách được đánh giá tích cực bởi nhóm độc giả chuyên môn (thường là những người thực sự triển khai dự án SCOR, không phải độc giả đại chúng).

Phù hợp với ai, hạn chế ở đâu

Cuốn sách phù hợp nhất với ba nhóm độc giả: (1) người quản lý dự án cải tổ chuỗi cung ứng cần một lộ trình có cấu trúc rõ ràng để trình bày và bảo vệ kế hoạch; (2) chuyên viên tư vấn hoặc giảng viên SCOR cần tài liệu tham chiếu chuẩn mực khi đào tạo đội ngũ khách hàng; (3) sinh viên/nghiên cứu sinh ngành quản trị vận hành muốn hiểu cách một mô hình lý thuyết (SCOR) được “may đo” thành công cụ thực chiến trong doanh nghiệp.

Về hạn chế, vì cuốn sách được viết dựa trên bối cảnh doanh nghiệp lớn với chuỗi cung ứng phức tạp (như 3M, Imation - nơi tác giả từng công tác), một số phần của SCOR Project Roadmap có thể cần được đơn giản hoá đáng kể khi áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam, nơi nguồn lực triển khai dự án chuyển đổi chuỗi cung ứng bài bản còn hạn chế. Ngoài ra, cuốn sách hiện chưa có bản dịch tiếng Việt chính thức, nên đòi hỏi người đọc có nền tảng tiếng Anh chuyên ngành tương đối vững để khai thác trọn vẹn các thuật ngữ kỹ thuật của mô hình SCOR.

Với những ai đang tìm hiểu sâu hơn về các khung lý thuyết vận hành chuỗi cung ứng liên quan, có thể tham khảo thêm bài viết S&OP là gì? Quy trình Sales and Operations Planning trong Logistics và Supply Chain” >S&OP là gì và quy trình hoạch định bán hàng - vận hành trên LogisticsBook, vốn là một trong những quy trình con nằm trong phạm vi mà mô hình SCOR bao quát.

Nhìn chung, dù đã xuất bản hơn hai thập kỷ, Supply Chain Excellence vẫn giữ được giá trị tham khảo nhờ tính thực chiến của phương pháp luận và việc chính tác giả tiếp tục dẫn dắt sự phát triển của mô hình SCOR đến tận ngày nay - một sự đảm bảo hiếm có mà không nhiều cuốn sách quản trị chuỗi cung ứng khác có được.

Đối với người làm nghề tại Việt Nam đang cân nhắc mua thêm sách chuyên ngành để bổ sung tủ sách nghề nghiệp, đây là lựa chọn đáng đầu tư nếu mục tiêu là hiểu sâu về cách một khung tham chiếu quy trình (process reference model) được vận dụng thành công cụ quản lý dự án thực tế, thay vì chỉ dừng ở việc nắm khái niệm SCOR một cách rời rạc qua các bài viết ngắn trên mạng.