Douglas M. Lambert - cha đẻ khung 8 quy trình quản trị chuỗi cung ứng tại Ohio State University

Douglas M. Lambert là một trong số rất ít học giả mà tên tuổi gắn liền trực tiếp với một khung lý thuyết được cả giới học thuật lẫn doanh nghiệp toàn cầu áp dụng: mô hình 8 quy trình quản trị chuỗi cung ứng (Supply Chain Management Processes) do ông cùng nhóm nghiên cứu tại Diễn đàn Chuỗi cung ứng Toàn cầu (Global Supply Chain Forum - GSCF) phát triển.

Vị trí học thuật tại Ohio State University

Lambert giữ ghế giáo sư danh dự Raymond E. Mason Chaired Professor Emeritus in Transportation and Logistics tại Fisher College of Business, Đại học Ohio State - một trong những trường kinh doanh có chương trình logistics và quản trị chuỗi cung ứng được xếp hạng cao liên tục nhiều năm tại Hoa Kỳ. Ông là Giám đốc sáng lập của Global Supply Chain Forum, diễn đàn quy tụ đội ngũ học giả và giám đốc điều hành từ các tập đoàn không cạnh tranh trực tiếp, gặp nhau định kỳ từ năm 1992 đến năm 2020 để cùng nghiên cứu và hoàn thiện lý thuyết lẫn thực hành quản trị chuỗi cung ứng.

Trong suốt sự nghiệp, Lambert xuất bản hơn 100 bài báo trên các tạp chí quản trị và logistics uy tín, bao gồm cả Harvard Business Review và Journal of Business Logistics - hai trong số những đầu ra học thuật có ảnh hưởng lớn nhất tới thực tiễn quản trị doanh nghiệp trên thế giới.

Lambert lấy bằng cử nhân danh dự ngành Quản trị kinh doanh tại Ivey Business School, Đại học Western (Canada) năm 1969, sau đó hoàn thành MBA cũng tại Ivey năm 1971 với chuyên ngành chính Marketing và chuyên ngành phụ Logistics, dưới sự hướng dẫn của Bernard J. LaLonde - một tên tuổi lớn khác trong lịch sử ngành logistics học thuật Hoa Kỳ. Ông lấy bằng tiến sĩ tại Ohio State University, và giữ ghế Raymond E. Mason Chair in Transportation and Logistics tại Fisher College of Business từ tháng 7 năm 1996 đến tháng 12 năm 2018. Ngoài vai trò giảng dạy và nghiên cứu, ông còn là đồng sáng lập kiêm đồng chủ biên tạp chí International Journal of Logistics Management trong suốt 18 năm, từ 1989 đến 2007 - một trong những tạp chí học thuật uy tín hàng đầu của ngành.

Khung 8 quy trình - đóng góp cốt lõi cho ngành

Trước khi khung lý thuyết của GSCF ra đời, phần lớn tài liệu về chuỗi cung ứng vẫn mô tả các hoạt động theo từng phòng ban tách biệt: mua hàng, sản xuất, kho vận, bán hàng. Lambert và cộng sự đề xuất một cách tiếp cận khác: nhìn chuỗi cung ứng như 8 quy trình xuyên chức năng, xuyên doanh nghiệp, cần được tích hợp chặt chẽ với nhau thay vì vận hành rời rạc. Tám quy trình đó gồm: quản trị quan hệ khách hàng (customer relationship management), quản trị dịch vụ khách hàng (customer service management), quản trị nhu cầu (demand management), thực hiện đơn hàng (order fulfillment), quản trị dòng chảy sản xuất (manufacturing flow management), quản trị quan hệ nhà cung cấp (supplier relationship management), phát triển và thương mại hoá sản phẩm (product development and commercialization), và quản trị hàng hoàn trả (returns management).

Hai quy trình được Lambert nhấn mạnh là mấu chốt của toàn bộ khung lý thuyết là quản trị quan hệ khách hàng và quản trị quan hệ nhà cung cấp - theo ông, chính hai quy trình này giúp doanh nghiệp thực hiện được sự tích hợp cần thiết, từ đó hiện thực hoá lợi ích về doanh thu và lợi nhuận mà quản trị chuỗi cung ứng hứa hẹn mang lại. Bài báo “The Eight Essential Supply Chain Management Processes” đăng trên Supply Chain Management Review năm 2004 là một trong những tài liệu được trích dẫn nhiều nhất khi giới thiệu khung lý thuyết này ra công chúng doanh nghiệp (xem tóm tắt khung lý thuyết tại trang cá nhân chính thức của Douglas Lambert).

Cuốn sách tổng hợp toàn bộ khung lý thuyết

Toàn bộ khung 8 quy trình được Lambert hệ thống hoá đầy đủ trong Supply Chain Management: Processes, Partnerships, Performance, cuốn sách do chính ông làm chủ biên với sự tham gia của nhiều thành viên GSCF. Qua các lần tái bản, sách liên tục được cập nhật thêm những nội dung thực hành: cách đánh giá mức độ trưởng thành của quy trình quản trị chuỗi cung ứng trong doanh nghiệp, phương pháp lập bản đồ quy trình (process mapping), tư duy tinh gọn (lean thinking) áp dụng vào chuỗi cung ứng, và cách triển khai - duy trì các quy trình này trong thực tế vận hành lâu dài.

Điểm khác biệt của cách tiếp cận Lambert so với nhiều giáo trình logistics truyền thống là ông không xuất phát từ góc nhìn vận hành (kho, vận tải, tồn kho) mà xuất phát từ góc nhìn quản trị cấp cao: làm sao để các quy trình xuyên suốt từ nhà cung cấp của nhà cung cấp đến khách hàng của khách hàng (from supplier’s supplier to customer’s customer) được thiết kế và đo lường hiệu quả một cách nhất quán. Đây cũng là lý do khung lý thuyết GSCF được nhiều tập đoàn đa quốc gia áp dụng trực tiếp vào tổ chức nội bộ, thay vì chỉ dừng lại ở phạm vi học thuật.

Với người đọc Việt Nam đang tìm hiểu quản trị chuỗi cung ứng ở tầm chiến lược - không chỉ ở khía cạnh vận hành logistics hàng ngày, đây là một trong số ít tài liệu gốc trình bày đầy đủ và có hệ thống nhất về cách nhìn “quy trình xuyên chức năng” mà rất nhiều khung lý thuyết SCM hiện đại sau này đều ít nhiều kế thừa. Xem thêm chân dung các tác giả khác mà LogisticsBook đã tuyển chọn, hoặc tìm hiểu về hiện tượng Bullwhip Effect - một vấn đề mà chính quy trình quản trị nhu cầu (demand management) trong khung lý thuyết của Lambert hướng tới giải quyết.