Supply Chain Management in the Drug Industry - Hedley Rees

Supply Chain Management in the Drug Industry: Delivering Patient Value for Pharmaceuticals and Biologics của Hedley Rees là cuốn sách chuyên khảo về chuỗi cung ứng dược phẩm và chế phẩm sinh học. Theo trang sách chính thức của nhà xuất bản John Wiley & Sons, sách xuất bản năm 2011, mã ISBN 9780470555170, dày 458 trang bìa cứng. Đây là đầu sách đầu tiên trên kho sách của chúng tôi đi sâu vào một ngành dọc cụ thể thay vì bàn nguyên lý chung.

Vấn đề mà cuốn sách đặt lên bàn

Ngành dược có một nghịch lý. Đây là ngành có tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt nhất, quy trình được ghi chép chi tiết nhất, nhưng lại là ngành đi sau nhiều ngành khác về tư duy quản trị chuỗi cung ứng. Nguyên nhân, theo Rees, nằm ở cách các công ty dược định nghĩa đích đến của giai đoạn phát triển thuốc.

Thông thường, mục tiêu được đặt là: sản xuất đủ thuốc cung cấp cho thử nghiệm lâm sàng và hoàn thiện hồ sơ để được cấp phép lưu hành. Khi giấy phép về, nhóm phát triển coi như xong việc và chuyển sang dự án khác. Rees gọi đây là đích quá gần, và chỉ ra hệ quả: toàn bộ cấu hình chuỗi cung ứng - chọn nhà cung cấp nguyên liệu, thông số quy trình, thiết bị, phương pháp kiểm nghiệm - đã bị “đóng băng” vào hồ sơ đăng ký. Sau đó, mỗi lần muốn đổi một nhà cung cấp hay điều chỉnh một thông số đều phải khai báo và xin phê duyệt lại với cơ quan quản lý dược. Chi phí và thời gian cho việc sửa sai tăng lên gấp nhiều lần so với lúc còn đang phát triển.

Luận điểm trung tâm của sách vì thế rất rõ: ngay từ giai đoạn phát triển hoá học - sản xuất - kiểm soát, mà giới dược gọi tắt là CMC, doanh nghiệp phải chuyển hướng nhìn từ “làm sao có thuốc để được cấp phép” sang “làm sao xây một dòng giá trị phục vụ người bệnh”. Cụ thể, theo phần giới thiệu sách trên Goodreads, dòng giá trị đó gồm: quy trình và nhà cung cấp có năng lực đã được kiểm chứng, hoạt động hậu cần tinh gọn, nhà máy và thiết bị linh hoạt, thời gian chu kỳ ngắn, dòng thông tin thông suốt và lượng lãng phí giảm. Tất cả những yếu tố này đều có thể và nên được xử lý ngay ở giai đoạn CMC.

Cây cầu giữa hai nhóm người ít hiểu nhau

Điểm đặc sắc về cấu trúc của cuốn sách là nó viết cho hai nhóm độc giả cùng lúc: người làm chuỗi cung ứng và chuyên gia kỹ thuật ngành dược. Hai nhóm này thường làm việc cạnh nhau mà nói hai thứ tiếng khác nhau.

Người làm chuỗi cung ứng quen với các khái niệm thời gian chu kỳ, tồn kho an toàn, quản trị nhà cung cấp theo cấp bậc - nhưng thường không hiểu tại sao trong ngành dược không thể “đổi nhà cung cấp cho rẻ hơn” một cách đơn giản. Ngược lại, chuyên gia kỹ thuật dược hiểu rất rõ yêu cầu về thẩm định quy trình và tuân thủ thực hành sản xuất tốt, nhưng ít khi nghĩ tới hệ quả vận hành mười năm sau của lựa chọn công nghệ hôm nay.

Rees có đủ tư cách để làm cây cầu này. Ông xuất phát là kỹ sư sản xuất và kỹ sư công nghiệp trong ngành ô tô và hàng tiêu dùng, sau đó giữ các vị trí quản lý chuỗi cung ứng cấp cao tại Bayer UK, British Biotech, Vernalis, Ortho-Clinical Diagnostics và OSI Pharmaceuticals, trước khi lập công ty tư vấn riêng. Người đọc có thể xem chi tiết trong bài Hedley Rees - người mang tư duy chuỗi cung ứng vào ngành dược.

Nội dung dùng được ngay cho người làm nghề ở Việt Nam

Việt Nam đang có dòng đầu tư đáng kể vào sản xuất dược, vắc xin và thiết bị y tế, kèm theo đó là nhu cầu nhân sự hiểu cả tuân thủ chất lượng lẫn quản trị chuỗi. Một số nhóm hưởng lợi trực tiếp từ cuốn sách này:

• Người quản lý kho lạnh và phân phối dược: phần bàn về hậu cần và dòng thông tin giúp nhìn ra vì sao gián đoạn thường phát sinh từ khâu bàn giao giữa các bên chứ không phải trong kho.
• Người mua nguyên liệu hoạt tính và tá dược: sách giải thích rõ vì sao chiến lược nguồn cung đa nhà cung cấp trong dược phức tạp hơn ngành khác, và cần chuẩn bị từ giai đoạn nào.
• Quản lý chất lượng và hồ sơ đăng ký: hiểu được góc nhìn vận hành giúp thương lượng tốt hơn với nhóm phát triển về mức độ linh hoạt cần giữ lại trong hồ sơ.
• Lãnh đạo doanh nghiệp dược nội địa: phần lập luận về thời gian chu kỳ và lãng phí là cơ sở để đặt câu hỏi đúng khi xét duyệt dự án đầu tư nhà máy.

Điểm cần lưu ý khi đọc

Sách xuất bản năm 2011. Phần lập luận cốt lõi về thiết kế chuỗi cung ứng từ giai đoạn phát triển vẫn nguyên giá trị, thậm chí được củng cố thêm sau các đợt gián đoạn nguồn cung nguyên liệu dược mà thế giới trải qua những năm gần đây. Tuy nhiên, người đọc cần tự cập nhật một số nội dung mang tính thời điểm: khung pháp lý của từng thị trường đã thay đổi, và các công nghệ sản xuất liên tục, sản xuất theo module cùng công cụ số hoá chuỗi cung ứng đã tiến khá xa so với thời điểm sách ra.

Đây cũng không phải sách nhập môn. Người đọc cần có nền tảng về hoặc chuỗi cung ứng, hoặc quy trình phát triển và sản xuất dược. Nếu chưa có nền chuỗi cung ứng, nên đọc trước một giáo trình khung như Supply Chain Logistics Management của Bowersox, Closs và Cooper để nắm các khái niệm nền, rồi mới vào phần đặc thù ngành dược.

Với người quan tâm phần rủi ro và khả năng chống chịu - vốn là mối lo hàng đầu của chuỗi cung ứng dược, nơi một mắt xích đứt có thể khiến bệnh nhân không có thuốc - cuốn Supply Chain Risk Management của Donald Waters bổ trợ trực tiếp cho phần lập luận của Rees về năng lực nhà cung cấp và tính linh hoạt của nhà máy.

Kết luận

Đây là cuốn sách chuyên ngành hẹp, không dành cho người đọc phổ thông, nhưng với đúng đối tượng thì gần như không có sách thay thế. Giá trị lớn nhất của nó là chỉ ra một sai lệch mang tính hệ thống trong cách ngành dược tổ chức công việc phát triển sản phẩm, và chứng minh rằng phần lớn khó khăn vận hành về sau đã được gieo từ những quyết định tưởng như thuần kỹ thuật ở giai đoạn rất sớm. Với thế hệ nhân sự dược đang hình thành ở Việt Nam, đó là bài học đáng đọc trước khi phải tự trả giá để học.

Các đầu sách quản trị chuỗi cung ứng khác trong kho được tập hợp tại kệ Quản trị chuỗi cung ứng.