Bỏ qua tới nội dung

Kho sách sưu tầm ngành Logistics & Chuỗi cung ứng - tuyển chọn bởi người trong nghề

Đọc đúng sách, đi nhanh hơn trên hành trình nghề nghiệp

23 June, 2026

Arjan J. van Weele - Chuyên Gia Mua Hàng và Quản Trị Chuỗi Cung Ứng Hàng Đầu Châu Âu

bởi Lê Văn Thăng · Giám đốc ICD Việt Nam

Trong lĩnh vực mua hàng và quản trị chuỗi cung ứng toàn cầu, ít học giả nào để lại dấu ấn sâu rộng như Giáo sư Tiến sĩ Arjan J. van Weele. Cuốn sách Purchasing and Supply Chain Management của ông - hiện đã ra đến phiên bản thứ 8 (đồng tác giả cùng Frank Rozemeijer, Cengage Learning, 2022) - là tài liệu giáo khoa chuẩn tại hàng trăm trường đại học ở châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á. Với hơn 200 bài báo khoa học và 20 đầu sách đã xuất bản, van Weele được coi là người đặt nền móng học thuật cho ngành mua hàng chuyên nghiệp hiện đại.

Tiểu sử và hành trình học thuật

Arjan J. van Weele sinh ra và lớn lên tại Hà Lan. Ông hoàn thành chương trình MBA tại Interfaculteit Bedrijfskunde (Delft) năm 1978, sau đó bảo vệ luận án tiến sĩ tại Eindhoven University of Technology (TU/e) năm 1984 với đề tài nghiên cứu về kiểm soát mua hàng - Purchasing Control.

Trước khi bước vào con đường học thuật chuyên nghiệp, ông tích lũy 25 năm kinh nghiệm tư vấn thực tiễn tại hai tổ chức lớn: PriceWaterhouseCoopers (1986-1989) và Holland Consulting Group (1989-1999). Trong giai đoạn này, ông trực tiếp tư vấn chiến lược mua hàng và tái cơ cấu chuỗi cung ứng cho nhiều tập đoàn đa quốc gia như ABB, Shell International, Heineken, Ahold và DAF Trucks. Kinh nghiệm thực tế phong phú này chính là nền tảng giúp ông xây dựng các lý thuyết học thuật gắn liền với thực tiễn doanh nghiệp - điều ít giáo sư lý thuyết thuần túy nào có được.

Ông giữ vị trí Giáo sư Mua hàng và Quản lý Cung ứng (NEVI-Chair in Purchasing and Supply Management) tại Khoa Quản lý Công nghiệp và Đổi mới của Eindhoven University of Technology cho đến khi nghỉ hưu năm 2019. Ông hiện mang danh hiệu Professor Emeritus - danh hiệu danh dự cao nhất mà một trường đại học dành cho giáo sư sau khi nghỉ hưu.

Mô hình phát triển mua hàng - di sản lý thuyết lớn nhất

Đóng góp học thuật đặc sắc nhất của van Weele là Mô hình Trưởng thành Mua hàng (Purchasing Maturity Model), được công bố từ cuối thập niên 1990 và liên tục hoàn thiện qua các lần tái bản sách. Mô hình này phân chia sự phát triển của bộ phận mua hàng thành 6 giai đoạn tiến hóa:

  • Giai đoạn 1 - Định hướng giao dịch (Transactional): Mua hàng chủ yếu xử lý đơn đặt hàng, đối chiếu hóa đơn, thiếu chủ động nghiên cứu thị trường.
  • Giai đoạn 2 - Định hướng thương mại (Commercial): Bắt đầu đấu thầu cạnh tranh, so sánh nhiều nhà cung cấp, ký hợp đồng chính thức, tập trung vào giá đơn vị thấp nhất.
  • Giai đoạn 3 - Phối hợp mua hàng (Purchasing Coordination): Gom nhóm nhu cầu theo danh mục, lập kế hoạch mua hàng theo category.
  • Giai đoạn 4 - Tích hợp nội bộ (Internal Integration): Mua hàng phối hợp chặt chẽ với R&D, sản xuất, logistics trong toàn bộ nội bộ doanh nghiệp.
  • Giai đoạn 5 - Tích hợp bên ngoài (External Integration): Xây dựng quan hệ đối tác chiến lược dài hạn với nhà cung cấp, chia sẻ thông tin, đồng phát triển sản phẩm.
  • Giai đoạn 6 - Định hướng chuỗi giá trị (Value Chain Orientation): Mua hàng trở thành trung tâm tạo ra lợi thế cạnh tranh, bao quát toàn bộ chuỗi từ nguyên liệu thô đến tay người tiêu dùng cuối.

Mô hình này không chỉ là công cụ lý thuyết - nó được hàng nghìn doanh nghiệp toàn cầu sử dụng như bộ khung tự đánh giá và lộ trình nâng cấp năng lực mua hàng. Tham khảo thêm về mô hình này trong tài liệu học thuật trích dẫn trên ResearchGate.

Các hướng nghiên cứu nổi bật

Ngoài mô hình trưởng thành, van Weele đã định hình nhiều nhánh nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực mua hàng và chuỗi cung ứng:

  • Quản lý danh mục mua hàng (Purchasing Portfolio Management): Phát triển khung phân loại chiến lược các hoạt động procurement theo mức độ rủi ro và tác động tài chính.
  • Tạo giá trị chuỗi cung ứng (Supply Chain Value Creation): Nghiên cứu cách doanh nghiệp xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững thông qua chiến lược mua hàng thông minh.
  • Quản lý quan hệ nhà cung cấp (Supplier Relationship Management): Đặc biệt trong bối cảnh phát triển sản phẩm mới và hợp tác đổi mới.
  • Hợp đồng dựa trên hiệu suất (Performance-Based Contracting): Khám phá cách các hợp đồng không hoàn chỉnh có thể thúc đẩy đổi mới trong quan hệ liên tổ chức.

Ông đã công bố nghiên cứu trong các tạp chí hàng đầu thế giới như Journal of Supply Chain Management, Journal of Product Innovation Management và Industrial Marketing Management. Toàn bộ danh sách bài viết có thể xem tại trang cá nhân của giáo sư.

Giải thưởng và vinh danh quốc tế

Những đóng góp của van Weele được cộng đồng học thuật và chuyên môn quốc tế ghi nhận bằng nhiều giải thưởng danh giá:

  • Hans Ovelgönne Award (2003): Giải thưởng của Liên đoàn Quốc tế Mua hàng và Quản lý Cung ứng (IFPSM) cho đóng góp học thuật xuất sắc trong lĩnh vực mua hàng và quản lý cung ứng.
  • Best Professor of the Year - EIPM (2003): Giải giảng viên xuất sắc nhất năm từ Viện Quản lý Mua hàng Châu Âu.
  • NIMA Award (2010): Giải thưởng của Hiệp hội Marketing Hà Lan.
  • Lifetime Achievement Award - IPSERA (2018): Giải thành tích trọn đời từ Hiệp hội Giáo dục và Nghiên cứu Mua hàng và Cung ứng (IPSERA) - một trong những vinh danh cao nhất ngành.
  • Officer in the Order of Oranje Nassau (2018): Huân chương của Hoàng gia Hà Lan trao cho những cá nhân có đóng góp đặc biệt cho xã hội và đất nước - một vinh dự hiếm có dành cho nhà khoa học.

Tầm ảnh hưởng tại châu Âu và toàn cầu

Van Weele được coi là người có công lớn nhất trong việc biến mua hàng (purchasing) từ một chức năng hành chính thụ động thành một ngành chuyên nghiệp chiến lược thực sự. Sách giáo khoa của ông đã được dịch sang 6 ngôn ngữ và được sử dụng tại các trường đại học kinh doanh hàng đầu châu Âu như Rotterdam School of Management, Copenhagen Business School, và Politecnico di Milano.

Tại Việt Nam, với sự phát triển mạnh của ngành logistics và chuỗi cung ứng trong những năm gần đây, lý thuyết của van Weele ngày càng được giảng dạy rộng rãi tại các chương trình đại học và sau đại học về quản trị kinh doanh, logistics và thương mại quốc tế. Nhiều doanh nghiệp FDI và tập đoàn đa quốc gia hoạt động tại Việt Nam cũng áp dụng mô hình trưởng thành mua hàng của ông để đánh giá và nâng cấp bộ phận procurement nội bộ.

Về cuốn sách trên LogisticsBook.vn

Cuốn Purchasing and Supply Chain Management có tại LogisticsBook.vn là một trong những tài liệu học thuật cốt lõi dành cho:

  • Sinh viên đại học và sau đại học ngành Quản trị Logistics, Quản trị Chuỗi cung ứng, Quản trị Kinh doanh, Xuất nhập khẩu
  • Chuyên viên mua hàng và procurement muốn nâng cao nền tảng lý thuyết
  • Quản lý chuỗi cung ứng cần framework đánh giá và phát triển bộ phận
  • Người nghiên cứu và giảng viên cần tài liệu chuẩn quốc tế

Cuốn sách bao quát toàn diện từ quy trình mua hàng cơ bản, quản lý nhà cung cấp, phân tích chi phí tổng thể (Total Cost of Ownership), đến chiến lược sourcing và tích hợp chuỗi cung ứng - với nhiều case study thực tế từ các tập đoàn châu Âu. Đây là nền tảng lý thuyết cần thiết trước khi đi sâu vào các tài liệu chuyên biệt như Incoterms hay quản trị kho hàng.

Nguồn tham khảo