Fundamentals of Supply Chain Theory - Lawrence V. Snyder & Zuo-Jun Max Shen

Phần lớn giáo trình chuỗi cung ứng viết cho người học quản trị: nhiều khung khái niệm, nhiều câu chuyện doanh nghiệp, ít công thức. Fundamentals of Supply Chain Theory của Lawrence V. Snyder và Zuo-Jun Max Shen đi hướng ngược lại. Đây là cuốn sách nhìn chuỗi cung ứng bằng con mắt của mô hình toán và tối ưu hóa, dành cho người muốn hiểu vì sao một chính sách tồn kho, một vị trí kho hay một cách giao hàng lại tốt hơn phương án khác, thay vì chỉ biết nó được áp dụng ở đâu.

Cuốn sách nói về điều gì

Theo trang giới thiệu của nhà xuất bản Wiley, ấn bản thứ hai ra mắt tháng 7 năm 2019, dày 784 trang, trình bày phương pháp luận quản trị chuỗi cung ứng ở cả ba tầng: chiến lược, chiến thuật và vận hành. Nội dung trải từ dự báo nhu cầu, quản lý tồn kho, định vị cơ sở (facility location), vận tải, tính linh hoạt của quy trình (process flexibility) cho đến đấu giá. Cách tiếp cận là kết hợp các mô hình cổ điển với những phát triển mới, để người đọc vừa nắm nền tảng, vừa thấy hướng nghiên cứu hiện nay.

So với ấn bản đầu năm 2011, bản thứ hai bổ sung các chương về định tuyến phương tiện (vehicle routing), mô hình tích hợp và ứng dụng thực tế. Nhà xuất bản cũng nêu các bổ sung đáng chú ý như mô hình học máy cho dự báo, tối ưu conic cho bài toán vị trí cơ sở, mô hình nhiều nhà cung cấp khi nguồn cung không chắc chắn và phân tích đấu giá theo lý thuyết trò chơi. Sách có thêm hơn 200 bài tập mới, hơn 60 ví dụ minh họa và hơn 140 hình vẽ, cùng các tình huống nghiên cứu cho từng chương.

Điểm mạnh nhìn từ góc độ người học

Thứ nhất, sách dạy cách suy luận chứ không chỉ cách tra cứu. Khi đọc về tồn kho, bạn không dừng ở công thức lượng đặt hàng kinh tế. Bạn được dẫn qua việc mô hình được dựng từ giả định nào, giả định đó sai thì kết quả lệch ra sao và cần sửa mô hình thế nào. Với người làm kế hoạch cung ứng, thói quen kiểm tra giả định này giá trị hơn việc nhớ thêm một công thức.

Thứ hai, độ phủ rộng nhưng cùng một ngôn ngữ. Dự báo, tồn kho, vị trí kho và vận tải thường nằm ở các sách khác nhau, mỗi sách dùng ký hiệu riêng. Ở đây các chủ đề được xây trên cùng một khung toán, nên người đọc thấy rõ chúng liên quan thế nào. Ví dụ, quyết định đặt kho ở đâu tác động tới tồn kho an toàn, và tồn kho an toàn lại phụ thuộc vào độ chính xác của dự báo.

Thứ ba, có hệ sinh thái học tập đi kèm. Các tác giả duy trì trang web riêng của cuốn sách tại Lehigh, nơi có phần giới thiệu và chương mẫu để bạn thử đọc trước khi quyết định. Đây là điểm đáng giá với một cuốn sách kỹ thuật, vì mức độ phù hợp phụ thuộc rất nhiều vào việc bạn có thoải mái với cách trình bày hay không.

Thứ tư, uy tín học thuật được ghi nhận. Theo trang giới thiệu giảng viên của Lehigh, ấn bản đầu tiên đã đoạt giải IIE/Joint Publishers Book-of-the-Year năm 2012. Cộng đồng đọc trên Goodreads cũng chấm cuốn sách ở mức 3,88 trên 5, dù số lượt đánh giá còn ít (8 lượt) do đây là sách chuyên sâu, phạm vi độc giả hẹp.

Những hạn chế cần biết trước khi mua

Đây không phải cuốn sách cho người mới bắt đầu. Wiley định vị sách phục vụ các học phần chuỗi cung ứng ở bậc sau đại học, cho khối kinh doanh lẫn kỹ thuật, đồng thời là tài liệu tham khảo cho người làm nghiên cứu vận trù học, quản trị và công nghiệp. Bạn cần quen với xác suất, giải tích và quy hoạch tuyến tính ở mức cơ bản. Nếu chưa có nền này, việc đọc sẽ chậm và dễ nản.

Thứ hai, sách viết bằng tiếng Anh và chưa có bản dịch tiếng Việt. Thuật ngữ, ký hiệu và cách đặt vấn đề đều theo trường phái học thuật Bắc Mỹ. Thứ ba, độ dày 784 trang khiến việc đọc từ đầu đến cuối không thực tế với phần lớn người đi làm. Cách hợp lý hơn là chọn chương theo bài toán đang gặp.

Cuối cùng, vì là sách lý thuyết, nó không thay thế các tài liệu về triển khai thực tế như cách xây quy trình S&OP, quản lý nhà cung cấp hay vận hành kho tại Việt Nam. Một cách dùng thực dụng là mua sách để tra cứu theo chủ đề: khi gặp bài toán về tồn kho an toàn, bạn đọc chương tồn kho, khi cần chọn vị trí kho, bạn chuyển sang chương định vị cơ sở. Hãy xem đây là phần nền tảng định lượng, còn phần bối cảnh địa phương bạn cần bổ sung từ nguồn khác.

Đặt cạnh các sách khác trong kệ SCM

Nếu bạn đã đọc hoặc đang cân nhắc Designing and Managing the Supply Chain của Simchi-Levi, Kaminsky và Simchi-Levi, hãy coi Snyder và Shen là bước đào sâu về phía mô hình. Cuốn của Simchi-Levi mạnh ở bức tranh chiến lược và ví dụ doanh nghiệp, còn cuốn này mạnh ở chỗ chỉ ra mô hình đằng sau từng quyết định. Hai sách bổ trợ nhau thay vì thay thế nhau. Với người đang xây thư viện chuyên ngành, các đầu sách cùng nhóm có thể xem thêm tại chuyên mục Quản trị chuỗi cung ứng (SCM).

Cuốn sách phù hợp với ai

• Sinh viên cao học ngành quản trị chuỗi cung ứng, vận trù học, kỹ thuật công nghiệp, cần giáo trình định lượng làm xương sống.
• Chuyên viên phân tích và kế hoạch cung ứng muốn hiểu sâu cơ sở toán của các công cụ dự báo, tối ưu tồn kho mà họ đang dùng hằng ngày.
• Giảng viên và nghiên cứu sinh cần tài liệu tham khảo có hệ thống bài tập và ví dụ giải sẵn.
• Người làm dữ liệu chuyển sang lĩnh vực chuỗi cung ứng, vì phần học máy trong dự báo ở ấn bản mới nối trực tiếp với kỹ năng sẵn có.

Nhận định cuối

Fundamentals of Supply Chain Theory không dành cho mọi người, và chính điều đó làm nên giá trị của nó. Trong một thị trường sách chuỗi cung ứng thiên về khung khái niệm, đây là một trong số ít cuốn ép bạn phải hiểu mô hình hoạt động thế nào trước khi tin vào kết quả. Nếu bạn đã qua giai đoạn nhập môn và muốn nâng nền tảng phân tích, đây là lựa chọn đáng cân nhắc. Hãy đọc thử chương mẫu trên trang của các tác giả trước, rồi mới quyết định mua. Thông tin về hai tác giả có trong bài chân dung Lawrence Snyder và Max Shen. Sách hiện không bán chính thức tại Việt Nam, vì vậy nút phía trên dẫn tới trang Goodreads để bạn xem thông tin ấn bản, đánh giá cộng đồng và nơi mua phù hợp.