Học Logistics ở trường nào? So sánh chương trình đào tạo tại Việt Nam
Tại Việt Nam, ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng hiện được đào tạo chính quy tại khoảng 15 cơ sở giáo dục đại học và sau đại học, tập trung ở hai nhóm trường: khối kinh tế - thương mại (Ngoại thương, Kinh tế Quốc dân, Kinh tế TP.HCM) và khối giao thông vận tải - kỹ thuật (Giao thông Vận tải, Hàng hải). Mỗi nhóm có thế mạnh đào tạo khác nhau, và người học nên chọn theo định hướng nghề nghiệp cụ thể thay vì chỉ nhìn vào tên trường.
Hai nhóm trường đào tạo Logistics chính tại Việt Nam
Nhóm thứ nhất là các trường khối kinh tế - thương mại, đào tạo Logistics gắn với hoạt động kinh doanh quốc tế: chứng từ xuất nhập khẩu, quản trị chuỗi cung ứng, thu mua, phân tích dữ liệu vận hành. Đây là lựa chọn phù hợp cho người muốn làm việc ở vị trí điều phối, quản lý chuỗi cung ứng, hoặc kinh doanh dịch vụ logistics tại doanh nghiệp thương mại, sản xuất, bán lẻ.
Nhóm thứ hai là các trường khối giao thông vận tải, đào tạo thiên về kỹ thuật vận hành: quy hoạch cảng, khai thác đội tàu, kỹ thuật xếp dỡ, quản lý phương tiện vận tải. Nhóm này phù hợp hơn với người định hướng làm việc tại cảng biển, hãng tàu, công ty vận tải, hoặc bộ phận kỹ thuật khai thác của doanh nghiệp logistics.
Vì hai nhóm có triết lý đào tạo khác nhau, việc chọn trường nên bắt đầu từ câu hỏi “muốn làm công việc gì sau khi ra trường” thay vì chỉ so sánh điểm chuẩn hay thứ hạng.
Chương trình tại Đại học Ngoại thương (FTU): định hướng nghề nghiệp quốc tế
Bộ môn Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng thuộc Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương hiện có 15 giảng viên cơ hữu, do PGS.TS Trịnh Thị Thu Hương phụ trách. Các học phần cốt lõi của bộ môn gồm Logistics và vận tải quốc tế, Bảo hiểm trong kinh doanh, Quản lý rủi ro, cùng nhóm học phần phát triển kỹ năng nghề nghiệp và tạo thuận lợi thương mại.
Điểm mạnh của FTU nằm ở nền tảng kinh doanh quốc tế và ngoại ngữ vốn là thế mạnh truyền thống của trường, giúp sinh viên tốt nghiệp thuận lợi khi làm việc trong môi trường xuất nhập khẩu, giao nhận quốc tế, hoặc các tập đoàn logistics đa quốc gia tại Việt Nam.
Chương trình tại Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU): nền tảng quản trị chuỗi cung ứng toàn diện
Ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng tại Đại học Kinh tế Quốc dân có mã ngành BP123, chương trình 4 năm với tổng 130 tín chỉ, trong đó 43 tín chỉ giáo dục đại cương và 87 tín chỉ kiến thức chuyên ngành (bao gồm 10 tín chỉ thực tập chuyên ngành). Sinh viên được đào tạo sâu về hoạch định chiến lược, quản lý kho vận, xử lý tồn kho và tổ chức vận tải sản xuất.
Điều kiện tốt nghiệp ngoài tích lũy đủ tín chỉ còn yêu cầu chuẩn tiếng Anh tương đương IELTS 5.5 và chuẩn tin học IC3 hoặc ICDL - mức yêu cầu khá cụ thể so với nhiều chương trình cùng ngành, cho thấy trường đặt trọng tâm vào năng lực làm việc thực tế song song với kiến thức chuyên môn.
Thực trạng đào tạo nhân lực logistics: vẫn đang thiếu cả lượng lẫn chất
Theo thông tin từ Cổng thông tin Logistics Việt Nam (Bộ Công Thương), cả nước hiện có khoảng 15 cơ sở đào tạo logistics hoặc chuyên ngành liên quan ở bậc đại học, sau đại học và trung cấp - dạy nghề. Đội ngũ giảng viên chuyên ngành hiện còn thiếu và mỏng, phần lớn chuyển từ các chuyên ngành khác sang, nên kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế.
Về nhu cầu nhân lực, giai đoạn 2017-2020 ngành cần khoảng 20.000 lao động có trình độ chuyên môn, và con số này được dự báo tăng lên 200.000 lao động có kỹ năng vào năm 2030. Khoảng cách giữa số lượng cơ sở đào tạo hiện có và quy mô nhu cầu nhân lực dự báo là lý do nhiều trường liên tục mở rộng chỉ tiêu tuyển sinh ngành này trong những năm gần đây.
Thực trạng này cũng lý giải vì sao kiến thức từ nhà trường, dù cần thiết, thường chưa đủ để đáp ứng ngay yêu cầu công việc - phần lớn doanh nghiệp logistics vẫn phải đào tạo lại nhân sự mới tốt nghiệp trong 3 đến 6 tháng đầu.
Học ở trường có đủ không? Vai trò của tự học bằng sách chuyên ngành
Vì chương trình đại học tập trung vào nền tảng lý thuyết và không thể cập nhật liên tục theo biến động thực tế của ngành (thay đổi quy định hải quan, xu hướng công nghệ kho vận, biến động cước vận tải), sinh viên và người mới vào nghề thường cần bổ sung kiến thức thực hành qua sách chuyên ngành song song với chương trình chính khóa.
Với người mới bắt đầu, tài liệu tổng quan viết theo hướng gần gũi, dễ tiếp cận như Chill Cùng Logistics là điểm khởi đầu phù hợp trước khi đi sâu vào giáo trình học thuật. Với sinh viên đang theo học chính quy, việc chọn đúng giáo trình bổ trợ theo từng học phần cũng quan trọng không kém việc chọn trường - xem thêm hướng dẫn chọn giáo trình quản trị logistics cho sinh viên để có lộ trình đọc phù hợp với từng năm học.
Nên chọn trường theo tiêu chí nào
Từ những phân tích trên, có ba tiêu chí thực dụng để chọn trường học Logistics:
Thứ nhất, xác định định hướng nghề nghiệp trước khi chọn trường: khối kinh tế - thương mại phù hợp với hướng kinh doanh, quản trị chuỗi cung ứng; khối giao thông vận tải phù hợp với hướng kỹ thuật khai thác, vận hành cảng và đội tàu.
Thứ hai, tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo cụ thể thay vì chỉ dựa vào tên ngành, vì cùng tên “Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng” nhưng số tín chỉ, yêu cầu tốt nghiệp và tỷ trọng học phần thực hành giữa các trường có thể khác nhau đáng kể, như trường hợp FTU và NEU nêu trên.
Thứ ba, chủ động bổ sung kiến thức thực hành qua sách chuyên ngành và tài liệu cập nhật ngay từ năm nhất, thay vì chờ đến khi đi thực tập mới bắt đầu tìm hiểu thực tế ngành nghề - đây cũng là cách rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức nhà trường và yêu cầu thực tế mà nhiều báo cáo ngành đã chỉ ra.
Thứ tư, cân nhắc thêm yếu tố vị trí địa lý và mạng lưới doanh nghiệp xung quanh trường. Sinh viên học tại TP.HCM có lợi thế tiếp cận thực tập tại cảng Cát Lái, cảng Cái Mép và các trung tâm logistics phía Nam - khu vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu cả nước; trong khi sinh viên tại Hà Nội thuận lợi hơn khi tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia đặt trụ sở khu vực phía Bắc và hệ thống cảng Hải Phòng.
Xem thêm các đầu sách được tuyển chọn theo từng chủ đề chuyên môn tại chuyên mục Học Logistics của LogisticsBook.vn.