Quản Trị Chất Lượng Chuỗi Cung Ứng - PGS.TS. Phan Chí Anh & TS. Nguyễn Thu Hà

“Quản trị chất lượng chuỗi cung ứng” là giáo trình chuyên ngành do NXB Đại học Quốc gia Hà Nội phát hành, với hai tác giả đang trực tiếp giảng dạy và nghiên cứu tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (UEB - VNU): PGS.TS. Phan Chí Anh và PGS.TS. Nguyễn Thu Hà. Đây là một trong số ít đầu sách tiếng Việt đặt đúng trọng tâm vào giao điểm giữa hai lĩnh vực thường được dạy tách rời trong các chương trình quản trị kinh doanh ở Việt Nam: quản trị chất lượng (quality management) và quản trị chuỗi cung ứng“>chuỗi cung ứng.

Vì sao “chất lượng” trong chuỗi cung ứng khác với chất lượng sản phẩm đơn lẻ

Khi nhắc đến quản trị chất lượng, phần lớn người học liên tưởng ngay đến kiểm tra chất lượng đầu ra của một nhà máy, một lô hàng. Nhưng trong bối cảnh chuỗi cung ứng nhiều tầng nấc, hàng hoá đi qua nhiều nhà cung cấp, nhiều đơn vị logistics trung gian trước khi tới tay người tiêu dùng, một lỗi chất lượng nhỏ ở khâu đầu vào có thể khuếch đại thành thiệt hại lớn ở khâu cuối - tương tự cách hiệu ứng Bullwhip khuếch đại sai lệch về nhu cầu dọc chuỗi cung ứng. Vì vậy, quản trị chất lượng chuỗi cung ứng không dừng ở kiểm tra sản phẩm, mà mở rộng ra thành hệ thống quản lý xuyên suốt: từ lựa chọn và đánh giá nhà cung cấp, kiểm soát quy trình sản xuất - vận chuyển - lưu kho, cho đến đo lường mức độ hài lòng của khách hàng cuối.

Đây chính là hướng tiếp cận mà cuốn sách theo đuổi, dựa trên nền tảng học thuật vững của hai tác giả. Theo trang giới thiệu chính thức của UEB - VNU, PGS.TS. Phan Chí Anh là Viện trưởng Viện Quản trị Kinh doanh, có 28 năm công tác tại doanh nghiệp FDI và các tổ chức nghiên cứu - tư vấn - đào tạo, đồng thời là Trưởng nhóm Nghiên cứu mạnh của Đại học Quốc gia Hà Nội về Năng suất chất lượng tại doanh nghiệp, đã chủ trì 3 đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước và cấp Bộ, công bố hơn 60 công trình khoa học trong và ngoài nước. Còn theo hồ sơ giảng viên của bà trên cùng cổng thông tin UEB, PGS.TS. Nguyễn Thu Hà hiện là Phó Viện trưởng Viện Quản trị Kinh doanh, có 16 năm kinh nghiệm giảng dạy - nghiên cứu - tư vấn về marketing dịch vụ, phát triển sản phẩm mới và quản trị chất lượng chuỗi cung ứng tại doanh nghiệp. Bạn đọc muốn tìm hiểu kỹ hơn về quá trình đào tạo và các công trình nghiên cứu của hai tác giả có thể xem thêm ở bài chân dung tác giả“> trên LogisticsBook.

Nội dung sách phù hợp với ai

Đây là giáo trình bậc đại học và sau đại học, phù hợp trước tiên với sinh viên, học viên cao học các ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị chuỗi cung ứng, Logistics tại các trường kinh tế. Với nhóm độc giả này, sách cung cấp một khung lý thuyết được hệ thống hoá bài bản, giúp phân biệt rõ các khái niệm dễ nhầm lẫn: kiểm soát chất lượng (quality control), đảm bảo chất lượng (quality assurance) và quản trị chất lượng toàn diện (total quality management) khi áp dụng ở quy mô chuỗi cung ứng nhiều bên tham gia thay vì một doanh nghiệp đơn lẻ.

Nhóm độc giả thứ hai là người đang làm việc thực tế: nhân sự phòng QA/QC, quản lý mua hàng, quản lý chuỗi cung ứng tại doanh nghiệp sản xuất - phân phối. Với xuất phát điểm là giảng viên đồng thời từng làm việc nhiều năm tại khối doanh nghiệp FDI, các tác giả có điều kiện lồng ghép ví dụ thực tiễn Việt Nam vào khung lý thuyết quốc tế, thay vì chỉ dịch thuần tuý các mô hình quản trị chất lượng vốn được phát triển cho bối cảnh doanh nghiệp phương Tây hoặc Nhật Bản.

Điểm mạnh và điều cần lưu ý

Điểm mạnh rõ nhất của cuốn sách nằm ở việc do chính giảng viên đang trực tiếp đứng lớp bộ môn liên quan tại một trường kinh tế đầu ngành biên soạn, nên cấu trúc nội dung bám sát khung chương trình đào tạo chính quy, thuận tiện cho việc dùng làm giáo trình học tập hoặc tài liệu ôn thi. Đây cũng là điểm khác biệt so với phần lớn sách quản trị chuỗi cung ứng quốc tế đang có mặt trên thị trường sách Việt Nam, vốn thiên về minh hoạ bằng case study của các tập đoàn đa quốc gia, đôi khi thiếu bối cảnh gần gũi với quy mô và trình độ vận hành của doanh nghiệp trong nước.

Điểm cần lưu ý: đây là một cuốn giáo trình học thuật, do đó văn phong và cách trình bày thiên về tính hệ thống, phù hợp để học và tra cứu hơn là đọc giải trí. Với sinh viên hoặc người mới tiếp cận ngành, nên kết hợp đọc cuốn này cùng các tài liệu về mô hình SCOR hoặc các bài viết chuyên đề như Bullwhip Effect“> để hiểu rõ hơn cách sai lệch chất lượng và thông tin lan truyền dọc chuỗi cung ứng, từ đó thấy được vì sao quản trị chất lượng không thể tách rời khỏi quản trị chuỗi cung ứng tổng thể.

So với các đầu sách quản trị chất lượng khác trên thị trường

Phần lớn sách quản trị chất lượng phổ biến tại Việt Nam (dịch từ tài liệu ISO, Six Sigma, TQM của nước ngoài) tập trung vào công cụ và kỹ thuật thống kê áp dụng trong một nhà máy hoặc một tổ chức đơn lẻ. “Quản trị chất lượng chuỗi cung ứng” chọn một lát cắt hẹp hơn nhưng thực tế hơn với phần lớn doanh nghiệp Việt Nam hiện nay: hầu hết doanh nghiệp sản xuất trong nước không kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng của mình, mà phụ thuộc vào nhiều nhà cung cấp, đơn vị vận chuyển, kho bãi thuê ngoài. Vì vậy, khung quản trị chất lượng buộc phải mở rộng ra ngoài phạm vi nội bộ doanh nghiệp - đúng như hướng tiếp cận mà cuốn sách này lựa chọn.

Cách khai thác sách hiệu quả nhất

Với người mới bắt đầu, nên đọc theo trình tự từ khái niệm nền (chất lượng là gì, vì sao chất lượng chuỗi cung ứng khác chất lượng sản phẩm đơn lẻ) trước khi đi vào các công cụ đo lường và cải tiến cụ thể. Với người đã có nền tảng quản trị chất lượng ở cấp doanh nghiệp đơn lẻ (ví dụ đã quen thuộc với ISO 9001 hoặc Six Sigma trong phạm vi một nhà máy), cuốn sách hữu ích nhất ở phần mở rộng khung quản trị đó ra toàn chuỗi cung ứng nhiều bên tham gia, một góc nhìn ít tài liệu tiếng Việt khai thác đầy đủ. Giảng viên các bộ môn liên quan cũng có thể dùng sách làm tài liệu tham khảo chính khi thiết kế đề cương môn học, vì cấu trúc nội dung bám sát khung chương trình đào tạo bậc đại học tại Việt Nam thay vì rập khuôn theo giáo trình dịch từ nước ngoài.

Kết luận

Với sinh viên ngành kinh tế - quản trị kinh doanh cần một giáo trình chính thống về chủ đề quản trị chất lượng gắn với chuỗi cung ứng, hoặc người làm nghề cần hệ thống lại kiến thức nền trước khi áp dụng các công cụ như ISO 9001 hay Six Sigma vào bối cảnh chuỗi cung ứng nhiều bên, đây là một lựa chọn đáng cân nhắc, đặc biệt vì được biên soạn bởi hai giảng viên có kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu đúng chủ đề này tại UEB - VNU. Toàn bộ sách nằm trong danh mục Quản trị chuỗi cung ứng của LogisticsBook, nơi tổng hợp các đầu sách chuyên ngành khác cùng chủ đề.