Sách logistics và vận tải quốc tế cho dân giao nhận nên đọc
Với người làm giao nhận, vận tải đa phương thức và xuất nhập khẩu, kiến thức không nằm gọn trong một cuốn giáo trình. Một lô hàng đi từ kho tới cảng đích chạm vào Incoterms, vận đơn, thủ tục hải quan, bảo hiểm và cả biến động cước biển. Bài viết này tập hợp những đầu sách logistics và vận tải quốc tế cho dân giao nhận đáng đọc, sắp theo mức độ thực dụng để forwarder, nhân viên hiện trường và sinh viên ngành xuất nhập khẩu chọn đúng cuốn cho việc của mình.
Tiêu chí chọn sách cho người làm giao nhận
Không phải sách logistics nào cũng phục vụ công việc giao nhận hằng ngày. Khi chọn, nên cân nhắc bốn điểm:
- Bám nghiệp vụ thực tế: ưu tiên sách trình bày chứng từ, quy trình vận tải biển và hàng không, điều kiện giao hàng thay vì chỉ lý thuyết quản trị chung.
- Cập nhật khung pháp lý: điều kiện thương mại quốc tế hiện hành là bộ Incoterms 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, nên sách dùng đào tạo cần phản ánh đúng phiên bản này.
- Phù hợp trình độ: người mới vào nghề cần sách tiếng Việt nền tảng; người làm lâu năm có thể bổ sung tài liệu tham khảo tiếng Anh để mở rộng góc nhìn quản trị.
- Có ví dụ và tình huống: sách kèm bài tập tính cước, lập chứng từ hay phân tích tuyến vận tải giúp chuyển kiến thức thành kỹ năng nhanh hơn.
Các cuốn sách logistics và vận tải quốc tế nên đọc
Logistics Và Vận Tải Quốc Tế (TS. Trần Nguyễn Hợp Châu)
Đây là lựa chọn nền tảng cho dân giao nhận muốn nắm chắc nghiệp vụ vận tải quốc tế bằng tiếng Việt. Sách đi qua các phương thức vận tải đường biển, hàng không, vận tải đa phương thức, chứng từ vận tải và mối liên hệ với điều kiện giao hàng. Tác giả là giảng viên thuộc Học viện Ngân hàng, nên cách trình bày bám sát chương trình đào tạo chuyên ngành và phù hợp dùng làm tài liệu ôn tập nghiệp vụ. Cuốn này hợp với nhân viên giao nhận mới vào nghề và sinh viên xuất nhập khẩu cần một mạch kiến thức có hệ thống trước khi ra hiện trường. Xem chi tiết tại trang Logistics Và Vận Tải Quốc Tế.
Logistics Và Quản Trị Chuỗi Cung Ứng (Murphy & Knemeyer)
Sau khi vững nghiệp vụ vận tải, người làm giao nhận thường cần nhìn lô hàng của mình trong bức tranh chuỗi cung ứng lớn hơn. Cuốn của Paul R. Murphy và A. Michael Knemeyer (bản dịch tiếng Việt) đặt vận tải, kho bãi và giao nhận vào dòng chảy quản trị tổng thể: từ dự báo, mua hàng đến phân phối. Forwarder đọc cuốn này sẽ hiểu vì sao khách hàng yêu cầu cắt giảm thời gian giao hàng hay tối ưu tồn kho, từ đó tư vấn giải pháp vận tải sát nhu cầu hơn. Tham khảo trang Logistics Và Quản Trị Chuỗi Cung Ứng.
Logistics and Supply Chain Management (Martin Christopher)
Đây là sách tham khảo tiếng Anh, phù hợp với người làm giao nhận muốn nâng tầm tư duy quản trị và đọc tài liệu chuyên ngành gốc. Martin Christopher là tên tuổi quen thuộc trong giới logistics quốc tế; bản gốc tiếng Anh được đánh giá và thảo luận rộng rãi trên cơ sở dữ liệu sách Goodreads. Cuốn này nhấn vào cạnh tranh dựa trên chuỗi cung ứng, quản trị thời gian và quan hệ đối tác logistics. Lưu ý đây là sách tiếng Anh, nên phù hợp với người đã có nền nghiệp vụ và muốn mở rộng vốn thuật ngữ quốc tế. Xem trang Logistics and Supply Chain Management.
Tài liệu miễn phí nên đọc kèm
Sách cho nền tảng, nhưng nghề giao nhận thay đổi theo từng mùa cước và từng đợt sửa đổi thủ tục. Vì vậy nên đọc kèm các nguồn cập nhật miễn phí, đáng tin cậy:
- Báo cáo vận tải biển toàn cầu: ấn phẩm Review of Maritime Transport của UNCTAD cung cấp số liệu và xu hướng cước, đội tàu, cảng biển hằng năm - rất hữu ích để hiểu bối cảnh khi báo giá tuyến quốc tế.
- Thủ tục hải quan trong nước: các quy định, biểu mẫu và hướng dẫn thông quan được công bố trên cổng thông tin của Tổng cục Hải quan Việt Nam, là nguồn gốc để đối chiếu khi làm chứng từ xuất nhập khẩu.
- Tài liệu nội bộ chọn lọc: bạn có thể bắt đầu từ kho tài liệu chuyên ngành của LogisticsBook để tải các tài liệu mở phục vụ tự học.
Lộ trình đọc cho người làm giao nhận
Để tránh mua dồn rồi đọc dở, người làm giao nhận có thể đi theo ba bước:
- Nền nghiệp vụ: bắt đầu với cuốn Logistics Và Vận Tải Quốc Tế để nắm phương thức vận tải, chứng từ và điều kiện giao hàng. Đây là phần dùng hằng ngày ở hiện trường.
- Mở rộng góc nhìn quản trị: tiếp tục với Logistics Và Quản Trị Chuỗi Cung Ứng để hiểu lô hàng nằm ở đâu trong chuỗi và vì sao khách hàng đặt ra các yêu cầu về thời gian, chi phí.
- Nâng tầm và đọc tài liệu gốc: khi đã vững, bổ sung Logistics and Supply Chain Management bằng tiếng Anh để cập nhật tư duy quốc tế và làm quen thuật ngữ chuẩn.
Song song với sách, duy trì thói quen đọc báo cáo cước biển và bám sát hướng dẫn hải quan để kiến thức luôn khớp với thực tế công việc.
Câu hỏi thường gặp
Người mới làm giao nhận nên đọc cuốn nào trước?
Nên bắt đầu với một cuốn nền tảng tiếng Việt về vận tải quốc tế để nắm chứng từ và phương thức vận tải, ví dụ Logistics Và Vận Tải Quốc Tế của TS. Trần Nguyễn Hợp Châu. Sách tiếng Anh như của Martin Christopher để dành cho giai đoạn nâng cao, khi bạn đã quen nghiệp vụ và muốn mở rộng vốn thuật ngữ quốc tế.
Học giao nhận có cần nắm Incoterms không?
Có. Điều kiện giao hàng quyết định ai chịu chi phí và rủi ro ở từng chặng, nên đây là kiến thức bắt buộc với mọi người làm giao nhận. Bạn nên đối chiếu phiên bản chuẩn hiện hành là Incoterms 2020 của ICC và chọn sách có cập nhật đúng bộ quy tắc này.