Samir Dani - giáo sư chuỗi cung ứng thực phẩm
Samir Dani - Người đưa chuỗi cung ứng thực phẩm vào giáo trình logistics
Khi nhắc đến những tên tuổi học thuật định hình cách thế giới tư duy về logistics thực phẩm, Giáo sư Samir Dani là cái tên khó bỏ qua. Ông hiện là Giáo sư ngành Quản trị Vận hành và Chuỗi cung ứng (Professor of Operations and Supply Chain Management) tại Keele University, Vương quốc Anh. Trước khi gắn bó với Keele, ông đã có một hành trình học thuật dài: từ giảng viên rồi giảng viên cao cấp về Quản trị Vận hành tại Loughborough University, đến vị trí Giáo sư Logistics và Quản trị Chuỗi cung ứng kiêm Trưởng khoa tại University of Huddersfield (giai đoạn 2014-2019). Bề dày này giúp ông tiếp cận chuỗi cung ứng thực phẩm không chỉ bằng lý thuyết, mà bằng kinh nghiệm làm việc trực tiếp với khu vực doanh nghiệp ngành thực phẩm.
Hướng nghiên cứu trọng tâm của Samir Dani xoay quanh ba trục: rủi ro và khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng (supply chain risk and resilience), tính bền vững trong chuỗi cung ứng, và ứng dụng công nghệ cùng các mô hình kinh doanh mới (AI, IoT, blockchain, Công nghiệp 4.0). Riêng với ngành thực phẩm, ông tham gia các dự án về rủi ro nguồn cung thực phẩm, bền vững thực phẩm và hệ sinh thái thực phẩm. Các công bố của ông xuất hiện trên những tạp chí học thuật uy tín như Supply Chain Management: An International Journal, International Journal of Production Research và International Journal of Logistics Management.
Vì sao chuỗi cung ứng thực phẩm là một lĩnh vực đặc thù
Trong bức tranh chung của logistics, thực phẩm là một mảng riêng với những ràng buộc mà ít ngành hàng nào khác phải đối mặt cùng lúc. Trước hết là an toàn thực phẩm: một sai sót nhỏ trong bảo quản hay vận chuyển có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của hàng triệu người tiêu dùng, kéo theo trách nhiệm pháp lý và rủi ro thương hiệu rất lớn. Thứ hai là yêu cầu truy xuất nguồn gốc: người mua, cơ quan quản lý và chính nhà sản xuất đều cần biết một sản phẩm đi qua những khâu nào, từ nông trại đến kệ hàng, để khi có sự cố còn thu hồi đúng lô, đúng điểm.
Đặc thù thứ ba, và cũng là khắc nghiệt nhất, là tính dễ hỏng của hàng hóa. Rau quả, thịt cá, sữa hay thực phẩm tươi đều có “đồng hồ đếm ngược” riêng. Logistics thực phẩm vì thế phải tính đến chuỗi lạnh (cold chain), thời gian giao hàng sát sao, hao hụt và lãng phí dọc đường đi. Đây là lý do chuỗi cung ứng thực phẩm không thể quản lý như chuỗi cung ứng hàng công nghiệp thông thường, mà cần một khung tư duy chuyên biệt, đúng như những gì Samir Dani theo đuổi trong nghiên cứu của mình.
Đặc trưng cuốn sách: từ trang trại tới bàn ăn
Cuốn sách làm nên tên tuổi của Samir Dani là Food Supply Chain Management and Logistics, với phụ đề mang tính tuyên ngôn: From Farm to Fork - từ trang trại tới bàn ăn. Cách đặt tên này không phải ngẫu nhiên. Nó phản ánh tham vọng của tác giả: bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm, từ khâu sản xuất nông nghiệp ban đầu, qua chế biến, lưu kho, vận chuyển, phân phối, cho đến lúc thực phẩm đến tay người tiêu dùng cuối cùng.
Thay vì chỉ dừng ở một mắt xích, cuốn sách nhìn chuỗi cung ứng thực phẩm như một hệ thống liên hoàn, nơi mỗi quyết định ở đầu nguồn đều tạo dư chấn xuống cuối nguồn. Sách đề cập đến những thách thức của sản xuất, vận hành và phát triển bền vững trong ngành thực phẩm - những vấn đề ngày càng nóng khi thế giới đối mặt với áp lực về an ninh lương thực và giảm lãng phí. Chất lượng học thuật của công trình được ghi nhận bằng giải thưởng Prix des Associations tại sự kiện Plumes des Achats ở Paris năm 2015, một dấu mốc khẳng định giá trị tham khảo của sách ở tầm quốc tế.
Điều khiến cuốn sách được đánh giá cao là cách nó cân bằng giữa nền tảng lý thuyết và tính ứng dụng. Đây vừa là giáo trình cho sinh viên đại học và sau đại học theo học logistics, quản trị chuỗi cung ứng hay nông nghiệp, vừa là tài liệu thực hành cho những người đang làm việc trong và quanh ngành thực phẩm. Người đọc không chỉ hiểu “chuyện gì đang xảy ra” trong một chuỗi cung ứng thực phẩm, mà còn nắm được cách tư duy để cải thiện nó.
Cuốn sách dành cho ai
Bản tiếng Việt của công trình này, Quản lý chuỗi cung ứng thực phẩm và logistics, hiện có mặt trong tủ sách chuyên ngành của LogisticsBook.vn. Đây là lựa chọn phù hợp cho nhiều nhóm bạn đọc. Với sinh viên và giảng viên ngành logistics, chuỗi cung ứng hay công nghệ thực phẩm, cuốn sách là một giáo trình tham chiếu có hệ thống. Với các nhà quản lý, chuyên viên mua hàng, vận hành kho lạnh hay điều phối phân phối trong doanh nghiệp thực phẩm, đây là cẩm nang giúp nhìn lại toàn bộ chuỗi mình đang vận hành dưới một lăng kính bài bản.
Trong bối cảnh ngành thực phẩm Việt Nam đang hội nhập sâu, với áp lực ngày càng lớn về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và xuất khẩu, tư duy “từ trang trại tới bàn ăn” của Samir Dani mang lại một khung quy chiếu đáng giá. Đọc ông, người làm nghề không chỉ học được kỹ thuật quản lý chuỗi, mà còn học được cách đặt câu hỏi đúng trước những rủi ro đặc thù của một trong những ngành hàng nhạy cảm nhất thế giới.